Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 91

Hanūmaccarita

The Account of Hanumān

हरिरूपः शंकरात्मा मारुतिः कपिसत्तमः । पर्यायैरुच्यतेऽधीशः साक्षाद्विष्णुः शिवः परः ॥ ९१ ॥

harirūpaḥ śaṃkarātmā mārutiḥ kapisattamaḥ | paryāyairucyate'dhīśaḥ sākṣādviṣṇuḥ śivaḥ paraḥ || 91 ||

ആരുടെയോ രൂപം ഹരി, അന്തസ്സ്വരൂപം ശങ്കരൻ—ആ മാർുതി, കപിശ്രേഷ്ഠൻ, പല പര്യായനാമങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു; ആ അധീശൻ സാക്ഷാൽ വിഷ്ണു, പരമ ശിവൻ.

hari-rūpaḥone of Hari’s form / Hari-formed
hari-rūpaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothari + rūpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; tatpuruṣa ‘hareḥ rūpam’/‘hari-rūpa’ (having Hari as form)
śaṃkara-ātmāwhose self is Śaṅkara
śaṃkara-ātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśaṃkara + ātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; tatpuruṣa ‘śaṃkaraḥ ātmā yasya’ (having Śaṅkara as self)
mārutiḥMāruti (Hanumān)
mārutiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmāruti (मारुति प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
kapi-sattamaḥbest of monkeys
kapi-sattamaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkapi + sattama (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; tatpuruṣa ‘kapīnām sattamaḥ’ (best among monkeys)
paryāyaiḥby synonyms / by alternate names
paryāyaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootparyāya (पर्याय प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd), Plural (बहुवचन)
ucyateis called
ucyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु)
FormPresent (लट्), 3rd person, Singular; Ātmanepada, passive sense (कर्मणि प्रयोग)
adhīśaḥthe supreme lord
adhīśaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhīśa (अधीश प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
sākṣātdirectly, in person
sākṣāt:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsākṣāt (अव्यय)
FormIndeclinable adverb (क्रियाविशेषण-अव्यय)
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu (विष्णु प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
śivaḥŚiva
śivaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśiva (शिव प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
paraḥsupreme
paraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (पर प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; adjective

Narada (within the Narada–Sanatkumara dialogue framework)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

H
Hari
S
Shankara
M
Maruti (Hanuman)
V
Vishnu
S
Shiva

FAQs

It affirms the non-contradiction of Viṣṇu and Śiva at the supreme level and presents Hanumān as a direct embodiment where Hari’s form and Śaṅkara’s essence are united, guiding the devotee toward non-sectarian devotion.

By emphasizing paryāya (multiple sacred names/epithets), it supports bhakti through nāma-stuti—praising the Lord in many names—while keeping the focus on one Supreme Reality expressed as Viṣṇu/Śiva.

The verse uses a Vedanga-like approach to meaning: understanding paryāya (synonymous appellations) and precise semantic identification of deities—an interpretive method aligned with nirukta/lexical analysis and disciplined scriptural exegesis.