Home›Narada Purana›Purva Bhaga›Third Quarter›Adhyaya 79›Shloka 163
←Previous Verse
Next Verse→

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 163

Hanūmaccarita

The Account of Hanumān

Devanagari script

नद्याः सैकतवेदिकां नवतरां संछाद्य सूक्ष्मांबरैःशुद्ध्वैः श्वेततरैरथोपरि घटांस्तोयेन पूर्णान्क्षिपेत् । लिप्त्वा नालकजातिमास्तपुटकं तत्कौलकं कारिकाचूर्णं चन्दनचन्द्ररश्मिविशदां मालां पुटांतं क्षिपेत् । यामस्यापि पुनश्च वारिवसनेनाशोध्य कुम्भेन तञ्चंद्प्रन्थिमथो निधाय बकुलं क्षिप्त्वा तथा पाटलम् ॥ १६३ ॥

Transliteration

nadyāḥ saikatavedikāṃ navatarāṃ saṃchādya sūkṣmāṃbaraiḥśuddhvaiḥ śvetatarairathopari ghaṭāṃstoyena pūrṇānkṣipet | liptvā nālakajātimāstapuṭakaṃ tatkaulakaṃ kārikācūrṇaṃ candanacandraraśmiviśadāṃ mālāṃ puṭāṃtaṃ kṣipet | yāmasyāpi punaśca vārivasanenāśodhya kumbhena tañcaṃdpranthimatho nidhāya bakulaṃ kṣiptvā tathā pāṭalam || 163 ||

Translation

നദീതീരത്ത് പുതിയ മണൽവേദി ഒരുക്കി അതിനെ അത്യന്തം ശുദ്ധമായ വെളുത്ത സൂക്ഷ്മവസ്ത്രങ്ങളാൽ മൂടി; അതിന്മേൽ ജലപൂർണ്ണ ഘടങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കണം. തുടർന്ന് നാളകജാതി സുഗന്ധദ്രവ്യം, അതിന്റെ കൗലക ലേപം, കാരികാ ചൂർണം എന്നിവ പുരട്ടി ക്രമപ്പെടുത്തി; ചന്ദനവും ചന്ദ്രകിരണവും പോലെ നിർമ്മലമായി ദീപ്തമായ മാല ആ ആവരണത്തിനുള്ളിൽ വെക്കണം. ഒരു യാമത്തിനു ശേഷം വീണ്ടും ജലവും വസ്ത്രവും കൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിച്ച്, ജലകുംഭം ഉപയോഗിച്ച് ചന്ദ്രപ്രന്ഥി സ്ഥാപിച്ച്; പിന്നെ ബകുലവും പാടലവും പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം.

Word by Word
नद्याःof the river
नद्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
सैकतवेदिकाम्a sandy altar/platform
सैकतवेदिकाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसैकत (प्रातिपदिक) + वेदिका (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (सैकता वेदिका); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नवतराम्very fresh/new
नवतराम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनवतर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तरप्-प्रत्यय (comparative)
संछाद्यhaving covered
संछाद्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootछद् (धातु) + सम्- (उपसर्ग) + ल्यप्
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); “having covered”
सूक्ष्माम्बरैःwith fine cloths
सूक्ष्माम्बरैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसूक्ष्म (प्रातिपदिक) + अम्बर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (सूक्ष्माणि अम्बराणि); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
शुद्ध्वैःclean/pure
शुद्ध्वैः:
Viśeṣaṇa of करण (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; (अम्बरैः) विशेषण
श्वेततरैःwhiter
श्वेततरैः:
Viśeṣaṇa of करण (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्वेततर (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तरप्-प्रत्यय (whiter)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formक्रमसूचक-अव्यय (then)
उपरिon top
उपरि:
Deśa (देश)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: above/on top)
घटान्pots
घटान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootघट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
तोयेनwith water
तोयेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
पूर्णान्filled
पूर्णान्:
Viśeṣaṇa of कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक/क्त-निष्पन्न)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; (घटान्) विशेषण
क्षिपेत्should place/put
क्षिपेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; विधि—“should place/throw”
लिप्त्वाhaving smeared
लिप्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootलिप् (धातु) + क्त्वा
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त; “having smeared/applied”
नालकजातिम्nālaka-type (substance)
नालकजातिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनालक (प्रातिपदिक) + जाति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (नालकस्य जातिः); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आस्तपुटकम्a small packet/container (āsta-puṭaka)
आस्तपुटकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआस्त (प्रातिपदिक) + पुटक (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तत्कौलकम्that kaulaka (item)
तत्कौलकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + कौलक (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (तत् कौलकम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कारिकाचूर्णम्powder of kārikā
कारिकाचूर्णम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकारिका (प्रातिपदिक) + चूर्ण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (कारिकायाः चूर्णम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चन्दनचन्द्ररश्मिविशदाम्bright/clear like sandal(-paste) and moonbeams
चन्दनचन्द्ररश्मिविशदाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचन्दन (प्रातिपदिक) + चन्द्र (प्रातिपदिक) + रश्मि (प्रातिपदिक) + विशद (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-समासः; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (मालाम्) विशेषण—“clear like sandal and moonbeams”
मालाम्garland
मालाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पुटान्तम्into the packet/inside the pouch
पुटान्तम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुट (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (पुटस्य अन्तः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; स्थानवाचक
क्षिपेत्should put
क्षिपेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यामस्यof a yāma (a watch/period)
यामस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्ति-वाचक-अव्यय (again)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
वारिवसनेनwith a water-cloth (cloth used with water)
वारिवसनेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootवारि (प्रातिपदिक) + वसन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (वारिणः वसनम्); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
आशोध्यhaving purified
आशोध्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootशुध् (धातु) + आ- (उपसर्ग) + ल्यप्
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त; “having purified/cleaned”
कुम्भेनwith a pot
कुम्भेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
तम्that
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चन्द्रग्रन्थिम्a ‘moon-knot’ (a knot/amulet named candra-granthi)
चन्द्रग्रन्थिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + ग्रन्थि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (चन्द्रस्य ग्रन्थिः); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अथोthen
अथो:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय) + उ (निपात)
Formनिपात-समुच्चय (then/and then)
निधायhaving placed
निधाय:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु) + नि- (उपसर्ग) + ल्यप्
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त; “having placed”
बकुलम्bakula (flower)
बकुलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबकुल (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
क्षिप्त्वाhaving put
क्षिप्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु) + क्त्वा
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त; “having put/added”
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (in like manner)
पाटलम्pāṭala (flower)
पाटलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपाटल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
Speaker

Narada (teaching in a technical/ritual instruction sequence, traditionally within Narada–Sanatkumara dialogue framing)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities
N
Narada
S
Sanatkumara
R
River (nadi)

FAQs

It emphasizes ritual purity (śuddhi), correct sequencing, and a sanctified worship-space (sand-altar by a river), teaching that inner devotion is supported by disciplined external order.

Bhakti here is expressed through careful upacāra—clean cloth, water-filled kumbhas, fragrance, garlands, and flowers—showing devotion as attentive service performed with purity and steadiness over time (after a yāma).

It highlights procedural prayoga: constructing a vedikā, rules of purification with water/cloth, timed repetition (yāma), and standardized offerings (gandha, mālā, puṣpa), reflecting applied ritual science within the Vedāṅga-oriented section.

←Previous Verse
Next Verse→