Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 14

Hayagrīva-pūjā-vyākhyāna

Worship Procedure and Mantra-Siddhi of Hayagrīva

करिण्योऽभ्रमुकपिलोपिंगलानुपमाः क्रमात् । ताम्रकर्णी शुभ्रदंती चांगना ह्यंजना वती ॥ १४ ॥

kariṇyo'bhramukapilopiṃgalānupamāḥ kramāt | tāmrakarṇī śubhradaṃtī cāṃganā hyaṃjanā vatī || 14 ||

ക്രമമായി കരിണികൾ: അഭ്രമുഖാ, കപിലാ, പിങ്ഗലാ, അനുപമാ; അതുപോലെ താമ്രകർണീ, ശുഭ്രദന്തീ, ചാങ്ഗനാ, അഞ്ജനവതീ എന്നും പറയപ്പെടുന്നു।

करिण्यःfemale elephants
करिण्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकरिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन
अभ्रमुकपिलोपिङ्गलाः(named) Abhramukā, Kapilā, Upiṅgalā
अभ्रमुकपिलोपिङ्गलाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभ्र + मुक + कपिल + उपिङ्गल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समास: अभ्रमुक + कपिल + उपिङ्गल (समाहार/इतरेतर-द्वन्द्व), करिण्यः इति पदस्य विशेषणम्
अनुपमाःincomparable
अनुपमाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुपम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; करिण्यः इति पदस्य विशेषणम्
क्रमात्in sequence
क्रमात्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): ‘in order/ क्रमशः’
ताम्रकर्णीTāmrakarṇī (copper-eared)
ताम्रकर्णी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootताम्र + कर्णी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समास: ताम्राः कर्णाः यस्याः सा (बहुव्रीहि)
शुभ्रदन्तीŚubhradantī (white-tusked)
शुभ्रदन्ती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशुभ्र + दन्ती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समास: शुभ्राः दन्ताः यस्याः सा (बहुव्रीहि)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अङ्गनाAṅganā (name)
अङ्गना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्गना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/हेतु-भाव
अञ्जनाAñjanā (name)
अञ्जना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअञ्जना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वतीpossessing (…); ‘endowed’
वती:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवत् (तद्धित-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तद्धितान्त ‘-वती’ = ‘possessing/ endowed with’ (अञ्जना-वती इति भावः)

Narada (teaching in an enumerative, technical register within Book 1.3)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

Its significance is primarily shastric and archival: it preserves a traditional, ordered nomenclature used in technical descriptions, reflecting the Purana’s Book 1.3 emphasis on structured knowledge and classification.

This specific verse does not directly teach bhakti; it functions as a technical enumeration. Indirectly, it supports dharmic practice by preserving precise traditional terminology often used in ritual, royal, or iconographic contexts.

It highlights shastric cataloging and correct naming—useful for precise transmission of knowledge (a Vyākaraṇa-like concern for exact terms), typical of Book 1.3’s technical and enumerative style.