Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 128

Śeṣoditya-Sūrya-nyāsa, Soma-sādhana, Graha-pūjā, and Bhauma-vrata-vidhi

बृंहस्पतिपदं ङेंऽतं सेंद्वाद्यर्णाघमंडितम् । नमोंतो वसुवर्णोऽयं मुनिर्ब्रह्मास्य संमतः ॥ १२८ ॥

bṛṃhaspatipadaṃ ṅeṃ'taṃ seṃdvādyarṇāghamaṃḍitam | namoṃto vasuvarṇo'yaṃ munirbrahmāsya saṃmataḥ || 128 ||

ബ്രഹ്മാവാൽ അംഗീകൃതനായ ഈ മുനി സ്വർണ്ണദ്യുതിയിൽ ദീപ്തനാണ്. അവന്റെ നാമം ‘ബൃഹസ്പതി’ എന്ന പദത്തിൽ നിന്നു രൂപപ്പെട്ടത്; അവസാനം ‘ങേം’ അക്ഷരം, ആരംഭത്തിൽ ‘സേം’ ‘ദ്വാ’ മുതലായ വർണ്ണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതം, ഒടുവിൽ ‘നമോം’ കൊണ്ട് സമാപിക്കുന്നു।

बृहस्पति-पदम्the word/term ‘Bṛhaspati’
बृहस्पति-पदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2 विभक्ति), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (बृहस्पतेः पदम्)
ङे-अन्तम्ending with ‘ṅe’
ङे-अन्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootङे (प्रातिपदिक/प्रत्याहार-नाम) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ङे इति अन्तः यस्य)
स-इन्दु-आद्य-अर्ण-अघ-मण्डितम्adorned with the syllables ‘sa, indu, ādi, arṇa, agha’ etc.
स-इन्दु-आद्य-अर्ण-अघ-मण्डितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (प्रातिपदिक) + इन्दु (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + अर्ण (प्रातिपदिक) + अघ (प्रातिपदिक) + मण्डित (कृदन्त; √मण्ड्/मड् (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) ‘मण्डित’; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (सहित-इन्दु-आदि-अर्ण-अघ-इत्यादिभिः मण्डितम्)
नमःsalutation
नमः:
Sambodhana/Prayojana (सम्बोधन/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (निपात); नमस्कारार्थक
अन्तःwithin
अन्तः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (उपसर्ग/अव्यय-प्रयोगः); ‘within/inside’ अर्थे
वसु-वर्णःone of golden/bright hue
वसु-वर्णः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1 विभक्ति), एकवचन; कर्मधारयः (वसु-सदृशः वर्णः)
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
मुनिःsage
मुनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्यof this (one)
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6 विभक्ति), एकवचन; सर्वनाम
संमतःapproved/accepted
संमतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + √मन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘approved/accepted’

Narada (teaching in a Vedanga/technical register; dialogue frame traditionally with Sanatkumara lineage)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

B
Brihaspati
B
Brahma

FAQs

It emphasizes that sacred identity and authority (a rishi’s recognized status) are linked with mantra-sound structure and Brahmā’s sanction, highlighting the Purāṇa’s Vedāṅga-oriented reverence for śabda (sacred sound).

Indirectly: it shows that bhakti-practice in Purāṇic tradition often rests on precise mantra and name-forms; correct utterance and sanctioned formulae support devotional recitation and worship.

Śikṣā/Vyākaraṇa-style attention to syllables and endings—how names/mantras are built from specific akṣaras (phonemes) and how such formations are treated as meaningful and authoritative.