Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 94
Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa
अन्यार्थे तु बहुव्रीहौ ग्रामः प्राप्तोदको द्विज । पंचगू रूपवद्भार्यो मध्याह्नः ससुतादिकः ॥ ९४ ॥
anyārthe tu bahuvrīhau grāmaḥ prāptodako dvija | paṃcagū rūpavadbhāryo madhyāhnaḥ sasutādikaḥ || 94 ||
എന്നാൽ ബഹുവ്രീഹി സമാസം പദങ്ങളുടെ നേരർത്ഥം വിട്ട് മറ്റർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ഹേ ദ്വിജ, ‘പ്രാപ്തോദക ഗ്രാമം’ (ജലം ലഭിച്ച ഗ്രാമം), ‘പഞ്ചഗൂ’ (അഞ്ചു പശുക്കളുള്ളവൻ), ‘രൂപവദ്ഭാര്യ’ (സുന്ദരിയായ ഭാര്യയുള്ളവൻ), കൂടാതെ ‘സസുതാദിക മധ്യാഹ്നം’ (സഹചര ഘടകങ്ങളോടുകൂടിയ ഉച്ചകാലം) എന്നിങ്ങനെ ബോധ്യമാണ്.
Sanatkumara (teaching Narada; addressed as dvija in the instructional flow)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
FAQs
It frames precise language (Vyākaraṇa) as part of sacred learning: correct understanding of meanings—especially implied meanings—supports accurate study, teaching, and contemplation of dharma and mokṣa-oriented scriptures.
Indirectly: bhakti depends on hearing and reciting sacred texts correctly; this verse safeguards interpretation by clarifying how compounds can indicate an implied possessor-meaning rather than a literal combination.
Vyākaraṇa (grammar), specifically the bahuvrīhi samāsa where the compound denotes “one who has/possesses X,” often in a non-literal (anyārtha) sense, illustrated through standard examples.