Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 92
Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa
व्याघ्रभी राजपुरुषोऽक्षशौंडो द्विगुरुच्यते । पंचगवं दशग्रामी त्रिफलेति तु रूढितः ॥ ९२ ॥
vyāghrabhī rājapuruṣo'kṣaśauṃḍo dvigurucyate | paṃcagavaṃ daśagrāmī triphaleti tu rūḍhitaḥ || 92 ||
‘വ്യാഘ്രഭീ’ (കടുവയെ ഭയക്കുന്നവൻ) ‘രാജപുരുഷൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; ചൂതാട്ടക്കാരൻ ‘അക്ഷശൗണ്ഡ’ ‘ദ്വിഗുരു’ എന്നു ഉച്യते. അഞ്ചു ഗോ-പദാർത്ഥങ്ങളുടെ മിശ്രണം ‘പഞ്ചഗവ്യം’; ‘ദശഗ്രാമീ’ പത്ത് ഗ്രാമങ്ങളുടെ അളവ്; ‘ത്രിഫലാ’ മൂന്നു ഫലങ്ങളുടെ റൂഢിനാമം॥ ൯൨ ॥
Sanatkumara (teaching Narada on conventional/technical nomenclature)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: hasya
FAQs
It highlights how dharma-śāstra and ritual practice rely on rūḍhi (established usage): correct understanding of conventional terms (like pañcagavya and triphalā) prevents error in rites and supports purity and right conduct.
Indirectly: bhakti is practiced through correctly performed pūjā, vrata, and śuddhi-kriyā; knowing standard ritual terms (e.g., pañcagavya) helps a devotee carry out Vishnu-oriented observances without confusion.
Vyākaraṇa/Nirukta-style semantic guidance: it demonstrates rūḍhi (conventional meaning) and technical nomenclature used in ritual and social administration, ensuring precise comprehension of śāstric instructions.