Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 78

Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa

अतनीञ्चातानीदतनिष्यत्क्रीणाति चिक्राय क्रेता क्रेष्यति क्रीणात्विति च । अक्रीणात्क्रीणात्क्रीणीयात्क्रीयादक्रैषीदक्रेष्यञ्चोरयति चोरयामास चोरयिता चोरयिष्यति चोरयतु ॥ ७८ ॥

atanīñcātānīdataniṣyatkrīṇāti cikrāya kretā kreṣyati krīṇātviti ca | akrīṇātkrīṇātkrīṇīyātkrīyādakraiṣīdakreṣyañcorayati corayāmāsa corayitā corayiṣyati corayatu || 78 ||

(ധാതുരൂപങ്ങളുടെ ഉദാഹരണങ്ങൾ:) ‘അവൻ നീട്ടിച്ചു’, ‘നീട്ടിവെച്ചു’, ‘നീട്ടും’; അതുപോലെ ‘അവൻ വാങ്ങുന്നു’, ‘വാങ്ങി’, ‘ക്രേതാവ്’, ‘വാങ്ങും’, ‘വാങ്ങട്ടെ’. പിന്നെ: ‘വാങ്ങിയില്ല’, ‘വാങ്ങി’, ‘വാങ്ങണം’, ‘വാങ്ങപ്പെടാം’, ‘വാങ്ങിപ്പിച്ചു’, ‘വാങ്ങപ്പെടേണ്ടത്’. അതുപോലെ: ‘അവൻ മോഷ്ടിക്കുന്നു’, ‘മോഷ്ടിച്ചു’, ‘കള്ളൻ’, ‘മോഷ്ടിക്കും’, ‘മോഷ്ടിക്കട്ടെ’.

अतनीत्(he) led
अतनीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलुङ् (Aorist/लुङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction/particle)
अतानीत्(he) led
अतानीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलुङ् (Aorist/लुङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
अतनिष्यत्(he) would lead
अतनिष्यत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलृङ् (Conditional/लृङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
क्रीणाति(he) buys
क्रीणाति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्री (धातु)
Formलट् (Present/लट्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
चिक्राय(he) has bought/bought
चिक्राय:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्री (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
क्रेताbuyer
क्रेता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रेतृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन
क्रेष्यति(he) will buy
क्रेष्यति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्री (धातु)
Formलृट् (Future/लृट्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
क्रीणातुlet him buy
क्रीणातु:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्री (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person imperative), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
अक्रीणात्(he) was buying/bought
अक्रीणात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्री (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
क्रीणात्(he) was buying
क्रीणात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्री (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
क्रीणीयात्(he) should buy
क्रीणीयात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्री (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
क्रीयात्(he) should buy
क्रीयात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्री (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन (shortened/alternate form)
अक्रैषीत्(he) bought
अक्रैषीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्री (धातु)
Formलुङ् (Aorist/लुङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
अक्रेष्यत्(he) would buy
अक्रेष्यत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्री (धातु)
Formलृङ् (Conditional/लृङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
चोरयति(he) causes to steal / makes (someone) steal
चोरयति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootचुर् (धातु)
Formणिच्-प्रत्ययान्त (Causative/णिच्), लट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
चोरयामास(he) caused to steal (has done)
चोरयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootचुर् (धातु)
Formणिच्-प्रत्ययान्त (Causative), लिट् (Periphrastic perfect/परस्मैपदम्), प्रथमपुरुष, एकवचन
चोरयिताone who causes stealing / instigator
चोरयिता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचोरयितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृवाचक-तृच् (agent noun)
चोरयिष्यति(he) will cause to steal
चोरयिष्यति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootचुर् (धातु)
Formणिच्-प्रत्ययान्त (Causative), लृट् (Future), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
चोरयतुlet him cause to steal
चोरयतु:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootचुर् (धातु)
Formणिच्-प्रत्ययान्त (Causative), लोट् (Imperative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person imperative), एकवचन

Sanatkumara (teaching Narada in a Vedanga/Vyakarana context)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It highlights that Vedanga knowledge—especially Vyakarana (grammar)—supports Dharma and Moksha by preserving the precise form and meaning of sacred speech used in study, mantra, and teaching.

Indirectly: by stressing correct language-forms, it safeguards accurate recitation and transmission of Vishnu-related teachings and hymns, which strengthens disciplined bhakti practice.

Vyakarana: the verse lists sample verb-forms (present, past, future, imperative, optative, passive/gerundive, causative, and agent nouns) to demonstrate grammatical derivations used in Sanskrit learning.