Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 53
Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa
भवाद्यर्थे तु कानीनः क्षत्रियो वैदिकः स्वकः । स्वार्थे चौरस्तु तुल्यार्थे चंद्रवन्मुखमीक्षते ॥ ५३ ॥
bhavādyarthe tu kānīnaḥ kṣatriyo vaidikaḥ svakaḥ | svārthe caurastu tulyārthe caṃdravanmukhamīkṣate || 53 ||
‘ഭവ’ മുതലായ അർത്ഥപ്രയോഗത്തിൽ ഈ പദം ‘കാനീന’മായി ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു; മറ്റൊരു പ്രയോഗത്തിൽ ‘ക്ഷത്രിയ’; വൈദികപ്രയോഗത്തിൽ ‘സ്വക’। സ്വാർത്ഥത്തിൽ ഇത് ‘ചോർ’; തുല്യാർത്ഥ/രൂപകത്തിൽ ‘ചന്ദ്രസമമുഖത്തെ നോക്കുന്നു’ എന്നു പറയുന്നു।
Sanatkumara (teaching Narada in a technical/semantic exposition within Moksha-Dharma context)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
FAQs
It highlights disciplined interpretation—distinguishing primary meaning from contextual or Vedic usage—so that scriptural study supports right understanding, which is foundational to Moksha-dharma.
Indirectly: Bhakti relies on correct comprehension of sacred words and names; this verse reinforces careful reading so devotional practice is aligned with authentic Vedic and Purāṇic intent.
Vedāṅga methodology—especially Vyākaraṇa/Nirukta-style semantic analysis: distinguishing svārtha (primary sense), tulyārtha (equivalent/figurative sense), and vaidika (Vedic-specific usage).