Jīva–Ātman Inquiry; Kṣetrajña Doctrine; Karma-based Varṇa; Four Āśramas and Sannyāsa Discipline
तत्र गुरुकुलवासमेव प्रथममाश्रममाहरंति सम्यगत्र शौचसस्कारनियमव्रतविनियतात्मा उभे संध्ये भास्कराग्निदैवतान्युपस्थाय विहाय तद्ध्यालस्यं गुरोरभिवादनवेदाब्यासश्रवणपवित्रघीकृतांतरात्मा त्रिषवणमुपस्पृश्य ब्रह्मचर्याग्निपरिचरणगुरुशुश्रूषा । नित्यभिक्षाभैक्ष्यादिसर्वनिवेदितांतरात्मा गुरुवचननिदेशानुष्टानाप्रतिकूलो गुरुप्रसादलब्धस्वाध्यायतत्परः स्यात् ॥ १०६ ॥
tatra gurukulavāsameva prathamamāśramamāharaṃti samyagatra śaucasaskāraniyamavrataviniyatātmā ubhe saṃdhye bhāskarāgnidaivatānyupasthāya vihāya taddhyālasyaṃ gurorabhivādanavedābyāsaśravaṇapavitraghīkṛtāṃtarātmā triṣavaṇamupaspṛśya brahmacaryāgniparicaraṇaguruśuśrūṣā | nityabhikṣābhaikṣyādisarvaniveditāṃtarātmā guruvacananideśānuṣṭānāpratikūlo guruprasādalabdhasvādhyāyatatparaḥ syāt || 106 ||
ഇവിടെ ഗുരുകുലവാസം തന്നെയാണ് ആദ്യ ആശ്രമമെന്ന് പറയുന്നു. ശൗചം, സംസ്കാരം, നിയമം, വ്രതം എന്നിവകൊണ്ട് നിയന്ത്രിതനായ ശിഷ്യൻ പ്രാതഃ-സായം സൂര്യനും അഗ്നിദേവനും വിധിപൂർവ്വം ഉപാസിച്ച് ധ്യാനത്തിലെ ആലസ്യം ഉപേക്ഷിക്കണം. ഗുരുവിനെ അഭിവാദ്യം ചെയ്ത്, വേദശ്രവണവും അഭ്യാസവുംകൊണ്ട് അന്തഃകരണം ശുദ്ധമാക്കി, ത്രികാല ആചമനം/ഉപസ്പർശനം ചെയ്ത്; ബ്രഹ്മചര്യം പാലിച്ച്, അഗ്നിപരിചരണംയും ഗുരുശുശ്രൂഷയും നടത്തണം. നിത്യഭിക്ഷ മുതലായ എല്ലാം സമർപ്പണഭാവത്തോടെ അർപ്പിച്ച്, ഗുരുവചനനിർദ്ദേശങ്ങളുടെ അനുഷ്ഠാനത്തിൽ വിരോധമില്ലാതെ, ഗുരുപ്രസാദലഭ്യമായ സ്വാധ്യായത്തിൽ തത്പരനായി ഇരിക്കണം.
Sanatkumara (teaching Narada in the Moksha-Dharma dialogue)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: bhakti
It defines the first āśrama as disciplined gurukula life, where purity, vows, Sandhyā worship, and guru-sevā purify the inner self and prepare the student for mokṣa-oriented living.
Bhakti is shown as humble surrender expressed through reverence to the guru, dedicated daily duties, and offering one’s life-activities (alms, service, study) as a continuous act of devotion and obedience.
It emphasizes svādhyāya (recitation/study) and śraavaṇa (hearing) of the Veda along with Sandhyā-related ritual discipline—foundational practice that supports later Vedāṅga learning and correct mantra/rite performance.