The Outline (Anukramaṇī) of the Viṣṇu Purāṇa

Verse 1

श्रीब्रह्मोवाच । श्रृणु वत्स प्रवक्ष्यामि पुराणं वैष्णवं महत् । त्रयोविंशतिसहस्रं सर्वपातकनाशनम् ॥ १ ॥

ശ്രീബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—വത്സാ, കേൾക്കുക; ഞാൻ മഹത്തായ വൈഷ്ണവപുരാണം പ്രസ്താവിക്കും; ഇരുപത്തിമൂന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ളതും സർവ്വപാതകനാശകവുമാകുന്നു।

Verse 2

यत्रादिभागे निर्विष्टाः षडंशाः शक्तिजेन ह । मैत्रेयायादिमे तत्र पुराणस्यावतारिकाम् ॥ २ ॥

അതിന്റെ ആദിഭാഗത്തിൽ ശക്തിജൻ ആറു വിഭാഗങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു; അവിടെയേ മൈത്രേയനുവേണ്ടി ഈ പുരാണത്തിന്റെ അവതാരിക (ആമുഖം)യും പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 3

आदिकारणसर्गश्च देवादीनां च संभवः । समुद्रमथनाख्यानं दक्षादीनां ततोऽन्वयः ॥ ३ ॥

അതിൽ ആദികാരണത്തിൽ നിന്നുള്ള സൃഷ്ടിസർഗം, ദേവാദികളുടെ ഉദ്ഭവം, സമുദ്രമഥനാഖ്യാനം, പിന്നെ ദക്ഷാദികളിൽ നിന്നാരംഭിക്കുന്ന വംശാന്വയവർണ്ണനവും പ്രസ്തുതമാണ്।

Verse 4

ध्रुवस्य चरितं चैव पृथोश्चरितमेव च । प्रचेतसं तथाख्यानं प्रह्लादस्य कथानकम् ॥ ४ ॥

ധ്രുവന്റെ പുണ്യചരിതവും, രാജാവ് പൃഥുവിന്റെ ശുഭകർമ്മങ്ങളും, പ്രചേതസുകളുടെ ഉപാഖ്യാനവും, പ്രഹ്ലാദന്റെ അമൃതകഥയും ഇവിടെ വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 5

पृथग्राज्याधिकाराख्या प्रथमोंऽशइतीरितः । प्रियव्रताऽन्वयाख्याख्यानं द्वीपवर्षनिरूपणम् ॥ ५ ॥

“പൃഥക് രാജ്യാധികാരം” എന്ന പേരിലുള്ള ആദ്യ അംശം പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അതിൽ പ്രിയവ്രതവംശത്തിന്റെ വിവരണവും ദ്വീപ-വർഷങ്ങളുടെ നിർൂപണവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

Verse 6

पातालनरकाख्यानं सप्तस्वर्गनिरूपणम् । सूर्यादिवारकथनं पृथग्लक्षणसंयुतम् ॥ ६ ॥

പാതാളങ്ങളുടെയും നരകങ്ങളുടെയും ഉപാഖ്യാനം, ഏഴ് സ്വർഗങ്ങളുടെ നിർൂപണം, കൂടാതെ സൂര്യാദി ഗ്രഹങ്ങളുടെ വിവരണം—വാരങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങളോടുകൂടി—വ്യത്യസ്ത പ്രത്യേകതകളോടെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 7

चरितं भरतस्याथ मुक्तिमार्गनिदर्शनम् । निदाघऋभुसंवादो द्वितीयोंश उदाहृतः ॥ ७ ॥

അടുത്തതായി ഭരതന്റെ ചരിതം പറയുന്നു; അത് മോക്ഷമാർഗം ദർശിപ്പിക്കുന്നു. നിദാഘനും ഋഭുവും തമ്മിലുള്ള സംവാദം രണ്ടാം അംശമായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 8

मन्वन्तरसमाख्यानं वेदव्यासावतारकम् । नरकोद्धारकं कर्म गदितं च ततः परम् ॥ ८ ॥

അതിനുശേഷം മന്വന്തരങ്ങളുടെ ഉപാഖ്യാനങ്ങൾ, വേദവ്യാസന്റെ അവതാരവിവരണം, പിന്നീടു നരകത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിക്കുന്ന കർമ്മങ്ങളും അനുഷ്ഠാനങ്ങളും പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 9

सगरस्यौर्वसंवादे सर्वधर्मनिरूपणम् । श्राद्धकल्पं तथोद्दिष्टं वर्णाश्रमनिबन्धनम् ॥ ९ ॥

സഗരനും ഔർവനും തമ്മിലുള്ള സംവാദത്തിൽ സർവ്വധർമ്മങ്ങളുടെ നിർൂപണം ഉണ്ട്; ശ്രാദ്ധകർമ്മവിധിയും പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു; വർണ്ണാശ്രമാനുസൃത കർത്തവ്യനിയമവും നിബദ്ധമാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 10

सदाचारश्च कथितो मायामोहकथा ततः । तृतीयोंऽशोऽयमुदितः सर्वपापप्रणाशनः ॥ १० ॥

സദാചാരം വിവരിക്കപ്പെട്ടു; തുടർന്ന് മായയിൽ നിന്നുയരുന്ന മോഹത്തിന്റെ കഥ. ഇങ്ങനെ ഈ മൂന്നാം അംശം പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു—സകല പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതു.

Verse 11

सूर्यवंशकथ पुण्या सोमवंशाऽनुकीर्तनम् । चतुर्थेंऽशेमुनिश्रेष्ठ नानाराजकथान्वितम् ॥ ११ ॥

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! നാലാം അംശത്തിൽ സൂര്യവംശത്തിന്റെ പുണ്യകഥയും സോമവംശത്തിന്റെ അനുകീർത്തനവും ഉണ്ട്; അനേകം രാജകഥകളാൽ അത് സമന്വിതമാണ്।

Verse 12

कृष्णावतारसंप्रश्नो गोकुलीया कथा ततः । पूतनादिवधो बाल्ये कौमारेऽघादिहिंसनम् ॥ १२ ॥

അടുത്തതായി ശ്രീകൃഷ്ണാവതാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യം; തുടർന്ന് ഗോകുലകഥ. ശൈശവത്തിൽ പൂതനാദികളുടെ വധവും, കൗമാരത്തിൽ അഘാദി വൈരികളുടെ നാശവും പറയുന്നു।

Verse 13

कैशोरे कंसहननं माथुरं चरितं तथा । ततस्तु यौवने प्रोक्ता लीला द्वारवतीभवा ॥ १३ ॥

കൈശോരത്തിൽ കംസവധവും മഥുരാചരിതവും വിവരിക്കുന്നു; തുടർന്ന് യൗവനത്തിൽ ദ്വാരവതി (ദ്വാരക) സംബന്ധമായ ദിവ്യലീലകൾ പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 14

सर्वदैत्यवधो यत्र विवाहाश्च पृथग्विधाः । यत्र स्थित्वाजगन्नाथः कृष्णो योगेश्वरेश्वरः ॥ १४ ॥

അവിടെ സർവ്വ ദൈത്യവധങ്ങളും വിവിധവിധ വിവാഹങ്ങളും വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു; അവിടെയേ നിലകൊണ്ട് ജഗന്നാഥൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, യോഗേശ്വരേശ്വരൻ, പ്രകാശിക്കുന്നു.

Verse 15

भूभारहरणं चक्रे परेषां हननादिभिः । अष्टावक्रीयमाख्यानं पंचमोंऽश इतीरितः ॥ १५ ॥

അവൻ ശത്രുക്കളുടെ ഹനനാദികളാൽ ഭൂഭാരം നീക്കി; അഷ്ടാവക്രസംബന്ധമായ ആഖ്യാനം അഞ്ചാം അംശമെന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 16

कलिजं चरितं प्रोक्तं चातुर्विध्यं लयस्य च । ब्रह्मज्ञानसमुद्देशः खांडिक्यस्य निरूपितः ॥ १६ ॥

കലിയുഗസംബന്ധമായ ചരിതം പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു, ലയത്തിന്റെ (പ്രളയത്തിന്റെ) ചതുര്വിധതയും; ഖാണ്ഡിക്യൻ ഉപദേശിച്ച ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിന്റെ സംക്ഷിപ്ത നിർദ്ദേശവും നിരൂപിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 17

केशिध्वजेन चेत्येष षष्ठोंऽशः परिकीर्तितः । अतः परं तु सूतेन शौनकादिभिरादरात् ॥ १७ ॥

ഇങ്ങനെ കേശിധ്വജൻ ഈ ആറാം അംശം കീർത്തിച്ചു; തുടർന്ന് സൂതൻ ശൗനകാദി ഋഷിമാർക്കായി ആദരത്തോടെ വിവരണം നടത്തുന്നു.

Verse 18

पृष्टेन चोदिताः शश्वद्विष्णुधर्मोत्तराह्वयाः । नानाधर्मकथाः पुण्या व्रतानि नियमा यमाः ॥ १८ ॥

ചോദ്യംചെയ്ത് നിരന്തരം പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെട്ട ‘വിഷ്ണുധർമ്മോത്തര’ എന്ന ഉപദേശങ്ങൾ നാനാവിധ പുണ്യധർമ്മകഥകൾ—വ്രതങ്ങൾ, നിയമങ്ങൾ, യമങ്ങൾ—പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 19

धर्मशास्त्रं चार्थशास्त्रं वेदांतं ज्योतिषं तथा । वंशाख्यानं प्रकरणात् स्तोत्राणि मनवस्तथा ॥ १९ ॥

ഇതിൽ ധർമശാസ്ത്രവും അർത്ഥശാസ്ത്രവും, വേദാന്തവും ജ്യോതിഷവും ഉണ്ട്; പ്രകരണക്രമത്തിൽ വംശാഖ്യാനങ്ങൾ, സ്തോത്രങ്ങൾ, മനുക്കളുടെ ചരിതങ്ങളും വിവരിക്കുന്നു।

Verse 20

नानाविद्यास्तथा प्रोक्ताः सर्वलोकोपकारिकाः । एतद्विष्णुपुराणं वै सर्वशास्त्रार्थसंग्रहम् ॥ २० ॥

ഇങ്ങനെ നാനാവിദ്യകൾ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അവ സർവ്വലോകങ്ങൾക്കും ഉപകാരകരമാണ്. സത്യമായി ഈ വിഷ്ണുപുരാണം സർവ്വശാസ്ത്രാർത്ഥസാരസംഗ്രഹമാണ്।

Verse 21

वाराहकल्पवृत्तांतं व्यासेन कथितं त्विह । यो नरः पठते भक्त्या यः श्रृणोति च सादरम् ॥ २१ ॥

ഇവിടെ വ്യാസൻ പറഞ്ഞ വരാഹകല്പവൃത്താന്തം—ഭക്തിയോടെ വായിക്കുന്നവനും, ആദരത്തോടെ ശ്രവിക്കുന്നവനും—(മംഗളഫലം പ്രാപിക്കുന്നു)।

Verse 22

तावुभौ विष्णुलोकं हि व्रजेतां भुक्तभोगकौ । तल्लिखित्वा च यो दद्यादाषाढ्यां घृतधेनुना ॥ २२ ॥

അവർ ഇരുവരും പുണ്യഫലം അനുഭവിച്ച് വിഷ്ണുലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. കൂടാതെ, ഇത് എഴുതി ആഷാഢമാസത്തിൽ ഘൃതധേനുവോടുകൂടെ ദാനം ചെയ്യുന്നവനും അതേ പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 23

सहितं विणुभक्ताय पुराणार्थविदेद्विज । स याति वैष्णवं धाम विमानेनार्कवर्चसा ॥ २३ ॥

ഹേ ദ്വിജാ! പുരാണാർത്ഥം അറിഞ്ഞ് അത് സമ്പൂർണ്ണമായി വിഷ്ണുഭക്തനോട് ഉപദേശിക്കുന്നവൻ, സൂര്യപ്രഭപോലെ ദീപ്തമായ വിമാനത്തിൽ വൈഷ്ണവധാമം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 24

यश्च विष्णुपुराणस्य समनुक्रमणीं द्विज । कथयेच्छृणुयाद्वापि स पुराणफलं लभेत् ॥ २४ ॥

ഹേ ദ്വിജാ! വിഷ്ണുപുരാണത്തിന്റെ സമനുക്രമണീ പാരായണം ചെയ്യുകയോ ശ്രവിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ ആ പുരാണത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 25

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे विष्णुपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नाम चतुर्नवतितमोऽध्यायः ॥ ९४ ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീ ബൃഹന്നാരദീയപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിലെ ബൃഹദുപാഖ്യാനത്തിൽ ചതുര്ഥപാദത്തിൽ ‘വിഷ്ണുപുരാണാനുക്രമണീ-നിരൂപണം’ എന്ന പേരിലുള്ള തൊണ്ണൂറ്റിനാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.