The Exposition of the Ṣaṣṭhī-vrata Observed Through the Twelve Months

Verse 1

सनातन उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि षष्ठ्याश्चैव व्रतानि ते । यानि सम्यग्विधायात्र लभेत्सर्वान्मनोरथान् ॥ १ ॥

സനാതനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രാ, ശ്രവിക്ക; ഞാൻ നിനക്കു ഷഷ്ഠീ വ്രതങ്ങളെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. അവയെ യഥാവിധി അനുഷ്ഠിച്ചാൽ ഇവിടെ എല്ലാ മനോരഥങ്ങളും ലഭിക്കും.

Verse 2

चैत्रमासे शुक्लषष्ठ्यां कुमारव्रतमुत्तमम् । तत्रेष्ट्वा षण्मुखं देवं नानापूजा विधानतः ॥ २ ॥

ചൈത്രമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ഷഷ്ഠിയിൽ ഉത്തമമായ ‘കുമാരവ്രതം’ അനുഷ്ഠിക്കണം. ആ ദിവസം വിധിപ്രകാരം നാനാ ഉപചാരങ്ങളാൽ ഷൺമുഖ ദേവനെ പൂജിച്ചാൽ വ്രതം സമാപ്തമാകും.

Verse 3

पुत्रं सर्वगुणोपेतं प्राप्नुयाच्चिरजीविनम् । वैशाखशुक्लषष्ठ्यां च पूजयित्वा च कार्तिकम् ॥ ३ ॥

വൈശാഖമാസത്തിലെ ശുക്ല ഷഷ്ഠിയിൽ (ഭഗവാനെ) പൂജിക്കുകയും, കാർത്തികമാസത്തെ യഥാവിധി ആദരിക്കുകയും ചെയ്താൽ, സർവഗുണസമ്പന്നനും ദീർഘായുസ്സുള്ളവനുമായ പുത്രനെ ലഭിക്കും.

Verse 4

लभते मातृजं सौख्यं नात्र कार्या विचारणा । ज्येष्ठमासे शुक्लषष्ठ्यां विधिनेष्ट्वा दिवाकरम् ॥ ४ ॥

മാതാവിൽ നിന്നുള്ള സുഖം ലഭിക്കും—ഇതിൽ സംശയം വേണ്ട. ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ ശുക്ല ഷഷ്ഠിയിൽ ദിവാകരനെ (സൂര്യനെ) വിധിപ്രകാരം പൂജിച്ചാൽ ഈ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 5

लभते वांछितान्कामांस्तत्प्रसादान्न संशयः । आषाढशुक्लषष्ठ्यां वै स्कंदव्रतमनुत्तमम् ॥ ५ ॥

അവന്റെ പ്രസാദത്താൽ ആഗ്രഹിച്ച ഫലങ്ങൾ നിശ്ചയമായി ലഭിക്കും—സംശയം ഇല്ല. ആഷാഢമാസത്തിലെ ശുക്ല ഷഷ്ഠിയിൽ അതുല്യമായ ‘സ്കന്ദവ്രതം’ അനുഷ്ഠിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 6

उपोष्य पूजयित्वैनं शिवोमाप्रियमात्मजम् । लभतेऽभीप्सितान्कामान्पुत्रपौत्रादिसंततीः ॥ ६ ॥

ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് ശേഷം ശിവ-ഉമാപ്രിയനായ ആ പുത്രനെ പൂജിച്ചാൽ, ഭക്തന്‍ അഭിലഷിത ഫലങ്ങൾ ലഭിക്കും—പുത്രൻ, പൗത്രൻ മുതലായ സന്തതിയും।

Verse 7

श्रावणे शुक्लषष्ठ्यां तु शरजन्मानमर्चयेत् । उपचारैः षोडशभिर्भक्त्या परमयान्वितः ॥ ७ ॥

ശ്രാവണ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ഷഷ്ഠിയിൽ ശറജന്മാവിനെ ആരാധിക്കണം; പതിനാറു ഉപചാരങ്ങളോടെ, പരമഭക്തിയോടെ।

Verse 8

लभतेऽभीप्सितानर्थान्षण्मुखस्य प्रसादतः । भाद्रमासे कृष्णषष्ट्यां ललिताव्रतमुच्यते ॥ ८ ॥

ഷൺമുഖന്റെ പ്രസാദത്താൽ അഭിലഷിത ഫലങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു. ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ഷഷ്ഠിയിൽ അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഈ വ്രതം ‘ലലിതാ-വ്രതം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 9

प्रातः स्नात्वा विधानेन नारी शुक्लाम्बरावृता । शुक्लमाल्ययधरा वापि नद्याः संगमवालुकाम् ॥ ९ ॥

പ്രഭാതത്തിൽ വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്ത്, സ്ത്രീ വെളുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചു വെളുത്ത മാലയും ധരിച്ച്, നദീസംഗമത്തിലെ മണൽത്തീരത്തേക്ക് പോകണം।

Verse 10

गृहीत्वा वंशपात्रे तु धृत्वा पिंडाकृतिं च ताम् । पञ्चधा ललितां तत्र ध्यायेद्वनविलासिनीम् ॥ १० ॥

വംശപാത്രം (മുളപ്പാത്രം) എടുത്ത് അതിൽ ആ പിണ്ഡാകൃതി വെച്ച്, അവിടെ വനവിഹാരിണിയായ ലലിതയെ പഞ്ചവിധമായി ധ്യാനിക്കണം।

Verse 11

पङ्कजं करवीरं च नेपालीं मालतीं तथा । नीलोत्पलं केतकीं च संगृह्य तगरं तथा ॥ ११ ॥

പങ്കജം, കരവീരം, നേപാലി, മാലതി, കൂടാതെ നീലോത്പലം, കേതകി—ഇവയെല്ലാം ശേഖരിച്ച് തഗരവും കൂടി സമാഹരിക്കണം।

Verse 12

एकैकाष्टशतं ग्राह्यमष्टाविंशतिरेव च । अक्षताः कलिका गृह्य ताभिर्देवीं प्रपूजयेत् ॥ १२ ॥

ഒന്നൊന്നായി നൂറ്റെട്ടും, കൂടാതെ ഇരുപത്തെട്ടും സ്വീകരിക്കണം; അക്ഷതവും പുഷ്പകലിയുകളും എടുത്ത് അവയാൽ ദേവിയെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം।

Verse 13

प्रार्थयेदग्रतः स्थित्वा देवीं तां गिरिशप्रियाम् । गंगाद्वारे कुशावर्त्ते विल्वके नीलपर्वते ॥ १३ ॥

അവളുടെ മുമ്പിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ഗിരീശൻ (ശിവൻ) പ്രിയയായ ആ ദേവിയെ പ്രാർത്ഥിക്കണം—ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ, കുശാവർത്തത്തിൽ, വില്വകത്തിൽ, നീലപർവതത്തിൽ।

Verse 14

स्नात्वा कनखले देवि हरिं लब्धवती पतिम् । ललिते सुभगं देवि सुखसौभाग्यदायिनि ॥ १४ ॥

ഹേ ദേവീ! കനഖലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് അവൾ ഹരിയെ ഭർത്താവായി പ്രാപിച്ചു. ഹേ ലലിതേ, ഹേ സുഭഗ ദേവീ, ഹേ സുഖസൗഭാഗ്യദായിനീ!

Verse 15

अनंतं देहि सौभाग्ये मह्यं तुभ्यं नमोऽनमनः । मंत्रेणानेन कुसुमैश्वंपकस्य सुशोभनैः ॥ १५ ॥

ഹേ അനന്താ! എനിക്ക് സൗഭാഗ്യം നൽകണമേ; നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം. ഈ മന്ത്രത്തോടെ മനോഹരമായ ചമ്പകപുഷ്പങ്ങളാൽ (നിന്നെ) പൂജിക്കണം।

Verse 16

अभ्यर्च्य विधिवत्तस्या नैवेद्यं पुरतो न्यसेत् । त्रपुषैरपि कूष्माण्डैर्नालिकेरैः सुदाडिमैः ॥ १६ ॥

അവളെ വിധിപ്രകാരം ആരാധിച്ച് ദേവതയുടെ മുമ്പിൽ നൈവേദ്യം വെക്കണം. വെള്ളരിക്ക, കൂഷ്മാണ്ഡം, തേങ്ങ, ഉത്തമ മാതളം മുതലായവയും അർപ്പിക്കണം॥१६॥

Verse 17

बीजपूरैः सुतुंडीरैः कारवेल्लैः सचिर्भटैः । फलैस्तत्कालसंभूतैः कृत्वा शोभां तदग्रतः ॥ १७ ॥

ബീജപൂര (സിട്രൺ), ഉത്തമ മാതളം, കയ്പ്പക്ക, വെള്ളരിക്ക—ഇവയും ആ കാലത്തുതന്നെ പാകമായ ഫലങ്ങളും ചേർത്ത്—അതിനുമുമ്പിൽ ഭംഗിയായി അലങ്കരിക്കണം॥१७॥

Verse 18

विरूढधान्यांकुरकैः सुदीपावलिभिस्तथा । सार्द्धै सर्गणकैधूपः सौहालककरंजकैः ॥ १८ ॥

മുളച്ച ധാന്യാങ്കുരങ്ങളാലും, തെളിഞ്ഞ് കത്തുന്ന ദീപനിരകളാലും; സൗഹാലകവും കരഞ്ജവും പോലുള്ള സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളോടുകൂടിയ ധൂപം അർപ്പിക്കണം॥१८॥

Verse 19

गुडपुष्पैः कर्णवेष्टैर्मोदकैरुपमोदकैः । बहुप्रकारैर्नैवेद्यैर्यथा विभवसारतः ॥ १९ ॥

ശർക്കര (ഗുഡം) ചേർത്ത പുഷ്പാർപ്പണങ്ങളാൽ, കർണവേഷ്ടം, മോദകം, ഉപമോദകം എന്നിവയാൽ, പലവിധ നൈവേദ്യങ്ങളാൽ—സ്വസാമർത്ഥ്യപ്രകാരം—പൂജിക്കണം॥१९॥

Verse 20

एवमभ्यर्च्य विधिवद्रात्रौ जागरणोत्सवम् । गीतवाद्यनटैर्नृत्यैः प्रोक्षणीयैरनेकधा ॥ २० ॥

ഇങ്ങനെ വിധിപ്രകാരം ആരാധിച്ച്, രാത്രിയിൽ ജാഗരണോത്സവം നടത്തണം. ഗാനം, വാദ്യം, നടന്മാരുടെയും നർത്തകരുടെയും നൃത്തം, കൂടാതെ പലവിധ പ്രോക്ഷണം (പവിത്രീകരണ തളിക്കൽ) സഹിതം॥२०॥

Verse 21

सखीभिः सहिता साध्वी तां रात्रिं प्रसभं नयेत् । न च संमीलयेन्नेत्रे नारीयामचतुष्टयम् ॥ २१ ॥

സഖിമാരോടുകൂടെ ഉള്ള സാദ്വി സ്ത്രീ ആ രാത്രി ജാഗരണത്തോടെ ഭക്തിപൂർവ്വം കഴിക്കണം; രാത്രിയുടെ നാലു യാമങ്ങളിലും കണ്ണടയ്ക്കാതെ ജാഗരൂകയായി ഇരിക്കണം।

Verse 22

दुर्भगा दुष्कृता वंध्या नेत्रसंमीलनाद्भवेत् । एवं जागरणं कृत्वा सप्तम्यां सरितं नयेत् ॥ २२ ॥

ജാഗരണത്തിനിടെ കണ്ണടച്ചാൽ (ഉറങ്ങിപ്പോയാൽ) ദുർഭാഗ്യം, പാപം, വന്ധ്യത എന്നിവ ഉണ്ടാകുമെന്ന് പറയുന്നു. അതിനാൽ ഇങ്ങനെ ജാഗരണം പൂർത്തിയാക്കി സപ്തമിയിൽ നദിയിലേക്കു പോകണം।

Verse 23

गन्धपुष्पैस्तथाभ्यर्च्य गीतवाद्यपुरःसरैः । तच्च दद्याद्द्विजेन्द्राय नैवेद्यादि द्विजोत्तम ॥ २३ ॥

സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും പുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് വിധിപൂർവ്വം അർച്ചന ചെയ്ത്, ഗീതവും വാദ്യവും മുൻപോടെയായി. തുടർന്ന് നൈവേദ്യാദികളോടുകൂടെ ആ അർപ്പണം ദ്വിജേന്ദ്രനു നൽകണം, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ।

Verse 24

स्नात्वा गृहं समागत्य हुत्वा वैश्वानरं ततः । देवान्पितॄन्मनुष्यांश्च पूजयित्वा सुवासिनीः ॥ २४ ॥

സ്നാനം ചെയ്ത് വീട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തി, തുടർന്ന് വൈശ്വാനരൻ (ഗൃഹാഗ്നി)യിൽ ആഹുതി അർപ്പിക്കണം. പിന്നെ ദേവന്മാരെയും പിതൃകളെയും മനുഷ്യരെയും പൂജിച്ച്, സുവാസിനികളായ വിവാഹിതസ്ത്രീകളെ ആദരിക്കണം।

Verse 25

कन्यकाश्चैव संभोज्य ब्राह्मणान्दश पंच च । भक्ष्यभोज्यैर्बहुविधैर्दत्वा दानानि भूरिशः ॥ २५ ॥

കന്യകമാരെയും ഭോജനിപ്പിച്ച്, പതിനഞ്ച് ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഭോജനിപ്പിക്കണം. പലവിധ ഭക്ഷ്യ-ഭോജ്യങ്ങൾ നൽകി, ധാരാളമായി ദാനങ്ങൾ ചെയ്യണം।

Verse 26

ललिता मेऽस्तु सुप्रीता इत्युक्त्वा तान्विसर्जयेत् । यः कश्चिदाचरेदेतद्व्रतं सौभाग्यदं परम् ॥ २६ ॥

“ലലിതാദേവി എനിക്കു അത്യന്തം പ്രസന്നയാകട്ടെ” എന്നു പറഞ്ഞ് അവരെ വിടയാക്കണം. ആരെങ്കിലും ഈ വ്രതം ആചരിച്ചാൽ പരമ സൗഭാഗ്യം പ്രാപിക്കും.

Verse 27

नरो वा यदि वा नारी तस्य पुण्यफलं श्रृणु । यद्व्रतैश्च तपोभिश्च दानैर्वा नियमैरपि ॥ २७ ॥

പുരുഷനായാലും സ്ത്രീയായാലും—അവർക്കു ലഭിക്കുന്ന പുണ്യഫലം കേൾക്കുക. വ്രതം, തപസ്സ്, ദാനം, നിയമാനുഷ്ഠാനം എന്നിവകൊണ്ട് ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം ഇതിലൂടെ തന്നെ ലഭിക്കുന്നു.

Verse 28

तदेतेनेह लभ्येत किं बहूक्तेन नारद । मृतेरनंतरं प्राप्य शिवलोकं सनातनम् ॥ २८ ॥

ഇതൊന്നുകൊണ്ടുതന്നെ ഇവിടെ ഫലം ലഭിക്കുന്നു—കൂടുതൽ എന്തു പറയണം, നാരദാ! മരണാനന്തരം ഉടൻ സനാതന ശിവലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 29

मोदते ललितादेव्या शैवे वै सखिवच्चिरम् । नभस्ये मासि या शुक्ला षष्ठी सा चंदनाह्वया ॥ २९ ॥

നഭസ്യ മാസത്തിലെ ശുക്ല ഷഷ്ഠി ‘ചന്ദനാ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അത് അനുഷ്ഠിച്ചാൽ ശിവലോകത്തിൽ ലലിതാദേവിയുടെ സഖിയെപ്പോലെ ദീർഘകാലം ആനന്ദിക്കുന്നു.

Verse 30

तस्यां देवीं समभ्यर्च्य लभते तत्सलोकताम् । रोहिणी पातभौमैस्तु संयुता कपिला भवेत् ॥ ३० ॥

ആ തിഥിയിൽ ദേവിയെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ അവളുടെ തന്നെ ലോകത്തിൽ വാസം ലഭിക്കുന്നു. കൂടാതെ രോഹിണി ‘പാത-ഭൗമ’ യോഗത്തോടു ചേർന്നാൽ (വ്രതബന്ധമായ) ‘കപിലാ’—ശുഭമായ താമ്രവർണ്ണയുള്ളത്—എന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 31

तस्यां रविं समभ्यर्च्य व्रती नियमतत्परः । लभते वांछितान्कामान्भास्करस्य प्रसादतः ॥ ३१ ॥

ആ ശുഭസമയത്ത് വ്രതധാരി നിയമനിഷ്ഠനായി രവിയെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ, ഭാസ്കരന്റെ പ്രസാദത്താൽ അഭിലഷിത ഫലങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു.

Verse 32

अन्नदानं जपो होमं पितृदेवर्षितर्पणम् । सर्वमेवाक्षयं ज्ञेयं कृतं देवर्षिसत्तम ॥ ३२ ॥

അന്നദാനം, ജപം, ഹോമം, പിതൃ-ദേവ-ഋഷി തർപ്പണം—ഇവയെല്ലാം വിധിപൂർവ്വം ചെയ്താൽ അക്ഷയ പുണ്യമെന്നു അറിയുക, ഹേ ദേവർഷിശ്രേഷ്ഠാ.

Verse 33

कपिलां धेनुमभ्यर्च्य वस्त्रमाल्यानुलेपनैः । प्रदद्याद्वेदविदुषे द्वादशात्मप्रतुष्टये ॥ ३३ ॥

കപിലാ ധേനുവിനെ വസ്ത്രം, മാല, അനുലേപനം എന്നിവകൊണ്ട് പൂജിച്ച്, ദ്വാദശാത്മാവിന്റെ തൃപ്തിക്കായി അവളെ വേദവിദ്വാനെക്കു ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 34

अथेषुशुक्लषष्ठ्यां तु पूज्या कात्यायनी द्विज । गंधाद्यैर्मंङ्गलद्रव्यैर्नैवेद्यैर्विविधैस्तथा ॥ ३४ ॥

പിന്നീട് ആശ്വിന ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ഷഷ്ഠിദിനത്തിൽ, ഹേ ദ്വിജാ, കാത്യായനി ദേവിയെ സുഗന്ധാദി മംഗളദ്രവ്യങ്ങളാലും വിവിധ നൈവേദ്യങ്ങളാലും പൂജിക്കണം.

Verse 35

ततः क्षमाप्य देवेशीं प्रणिपत्य विसर्जयेत् । पूज्यात्र सैकती मूर्तिर्यद्वा द्विजसती मुदा ॥ ३५ ॥

അതിനുശേഷം ദേവേശിയോട് ക്ഷമ യാചിച്ച്, നമസ്കരിച്ചു, വിധിപൂർവ്വം വിസർജനം ചെയ്യണം. ഈ കർമത്തിൽ മണലാൽ നിർമ്മിച്ച മൂർത്തി പൂജ്യമാണ്; അല്ലെങ്കിൽ സന്തോഷത്തോടെ ഒരു ദ്വിജസതിയെ ആദരിക്കാം.

Verse 36

वस्त्रालंकरणैर्भव्यैः कात्यायिन्याः प्रतुष्टये । कन्या वरं प्राप्नुयाच्च वांचितं पुत्रमंगना ॥ ३६ ॥

ദേവി കാത്യായിനിയെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ഉത്തമ വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും അർപ്പിച്ചാൽ കന്യയ്ക്ക് വരൻ ലഭിക്കും; വിവാഹിതയ്ക്ക് ആഗ്രഹിച്ച പുത്രൻ ലഭിക്കും.

Verse 37

कात्यायिनीप्रसादाद्वै नात्र कार्या विचारणा । कार्तिके शुक्लषष्ठ्यां तु षण्मुखेन महात्मना ॥ ३७ ॥

കാത്യായിനിയുടെ പ്രസാദത്താൽ ഇവിടെ സംശയമോ കൂടുതൽ വിചാരണമോ വേണ്ട. കാർത്തിക ശുക്ല ഷഷ്ഠിയിൽ മഹാത്മാവായ ഷൺമുഖൻ അതു സിദ്ധമാക്കി.

Verse 38

देवसेना महाभागा लब्धा सर्वुसुरार्पिता । अतस्तस्यां सुरश्रेष्ठां देवसेनां च षण्मुखम् ॥ ३८ ॥

എല്ലാ ദേവന്മാരും അർപ്പിച്ച മഹാഭാഗ്യവതി ദേവസേന ലഭിച്ചു; അവളിൽ നിന്നുതന്നെ ദേവശ്രേഷ്ഠനായ ഷൺമുഖൻ (സ്കന്ദൻ) പ്രാദുർഭവിച്ചു.

Verse 39

संपूज्य निखिलैरेव उपचारैर्मनोहरैः । प्राप्नुयादतुलां सिद्धिं मनोभीष्टां द्विजोत्तम ॥ ३९ ॥

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! എല്ലാ മനോഹര ഉപചാരങ്ങളാലും വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിച്ച അതുല്യ സിദ്ധി ലഭിക്കും.

Verse 40

अत्रैव वह्निपूजोक्तां तां च सम्पक्समाचरेत् । विविधद्रव्यहोमैश्च वह्निपूजापुरः सरम् ॥ ४० ॥

ഇവിടെ തന്നേ അഗ്നിപൂജയായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആ വിധി യഥാവിധി ആചരിക്കണം; വിവിധ ദ്രവ്യങ്ങളാൽ ഹോമാഹുതികൾ അർപ്പിച്ച് ആരംഭം മുതൽ അവസാനം വരെ അഗ്നിപൂജാക്രമം പൂർത്തിയാക്കണം.

Verse 41

मार्गशीर्षे शक्लषष्ठ्यां निहतस्तारकासुरः । स्कंदेन सत्कृतिः प्राप्ता ब्रहमाद्यैः परिकल्पिता ॥ ४१ ॥

മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ ശുക്ല ഷഷ്ഠിയിൽ സ്കന്ദൻ താരകാസുരനെ വധിച്ചു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ നിശ്ചയിച്ച യഥോചിത സത്കാരത്തോടെ സ്കന്ദന് ബഹുമാനം ലഭിച്ചു॥

Verse 42

ततोऽस्यां पूजयेत्स्कंदं गंधपुष्पाक्षतैः फलैः । वस्त्रैराभूषणश्चापि नैवेद्यैर्विविधैस्तथा ॥ ४२ ॥

അതിനുശേഷം ആ വിധിയിൽ സ്കന്ദനെ ഗന്ധം, പുഷ്പം, അക്ഷതം, ഫലങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് പൂജിക്കണം. അതുപോലെ വസ്ത്രങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ, നാനാവിധ നൈവേദ്യങ്ങളും അർപ്പിക്കണം॥

Verse 43

रविवारेण संयुक्ता तथा शतभिषान्विता । यदि चेत्सा समुद्दिष्टा चंपाह्वा मुनिसत्तम ॥ ४३ ॥

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! അത് ഞായറാഴ്ചയോടു ചേർന്നതും ശതഭിഷാ നക്ഷത്രയുക്തവുമായതായി വിവരണം വരുമെങ്കിൽ, അതിനെ ‘ചമ്പാ’ എന്ന നാമത്തിൽ സൂചിപ്പിക്കുന്നു॥

Verse 44

तस्यां विश्वेश्वरो देवो द्रष्टव्यः पापनाशनः । पूजनीयो वेदनीयः स्मर्तव्यः सौख्यमिच्छता ॥ ४४ ॥

അവിടെ പാപനാശകനായ വിശ്വേശ്വര ദേവനെ ദർശിക്കണം. സുഖവും ക്ഷേമവും ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അവനെ പൂജിക്കുകയും യഥാർത്ഥമായി അറിയുകയും സ്മരിക്കുകയും വേണം॥

Verse 45

स्नानदानादिकं चात्र सर्वमक्षय्यमुच्यते । पौषमासे शुक्लषष्ठ्यां देवो दिनपतिर्द्विज ॥ ४५ ॥

ഇവിടെ സ്നാനം, ദാനം മുതലായ എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളും അക്ഷയഫലപ്രദമെന്ന് പറയുന്നു. ഹേ ദ്വിജാ! പൗഷ മാസത്തിലെ ശുക്ല ഷഷ്ഠിയിൽ ദേവൻ ‘ദിനപതി’—സൂര്യൻ ആകുന്നു॥

Verse 46

विष्णुरूपी जगत्त्राता प्रदुर्भूताः सनातनः ॥ ४६ ॥

സനാതനനായ ജഗത്ത്രാതാവ് വിഷ്ണുരൂപം ധരിച്ചു പ്രത്യക്ഷനായി।

Verse 47

स तस्मात्पूजनीयोऽस्यां द्रव्यैर्गंधपुरस्कृतैः । नैवेद्यैर्वस्त्त्रभूषाद्यैः सर्वसौख्यमभीप्सुभिः ॥ ४७ ॥

അതുകൊണ്ട് ഈ വിധിയിൽ സമ്പൂർണ്ണ സുഖക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ മുൻനിർത്തി, നൈവേദ്യം, വസ്ത്രം, ആഭരണം മുതലായവകൊണ്ട് അവനെ ആരാധിക്കണം।

Verse 48

माघमासे सिता षष्ठी वरुणाह्वा स्मृता तु सा । तस्यां वरुणमभ्यर्च्येद्विष्णुरूपं सनातनम् ॥ ४८ ॥

മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ല ഷഷ്ഠി ‘വരുണാ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; അന്നാൾ വിഷ്ണുരൂപനായ സനാതന വരുണനെ ആരാധിക്കണം।

Verse 49

रक्तैर्गंधांशुकैः पुष्पैर्नैवेद्यैर्धूपदीपकैः । एवमभ्यर्च्य विधिवद्यद्यच्चाभिलषेन्नरः ॥ ४९ ॥

ചുവന്ന അർപ്പണങ്ങൾ, സുഗന്ധവസ്ത്രങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ, നൈവേദ്യം, ധൂപദീപങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട്—ഇങ്ങനെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ—മനുഷ്യൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 50

तत्तच्च फलतो लब्ध्वा मोदते तत्प्रसादतः । फाल्गुने शुक्लषष्ठ्यां तु देवं पशुपतिं द्विज ॥ ५० ॥

അതു അതു ഫലം പ്രാപിച്ച് അവന്റെ പ്രസാദത്താൽ ആനന്ദിക്കുന്നു. ഹേ ദ്വിജാ! ഫാൽഗുണത്തിലെ ശുക്ല ഷഷ്ഠിയിൽ ദേവൻ പശുപതിയെ (ആരാധിക്കണം)।

Verse 51

मृन्मयं विधिना कृत्त्वा पूजयेदुपचारकैः । संस्नाप्य शतरुद्रेण पृथक्पंचामृतैर्जलैः ॥ ५१ ॥

വിധിപ്രകാരം മണ്ണുകൊണ്ട് വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ച് ഉപചാരങ്ങളാൽ പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് ശതരുദ്രീയം ജപിച്ചുകൊണ്ട് വേർതിരിച്ച് പഞ്ചാമൃതവും ജലവും കൊണ്ട് സ്നാനം (അഭിഷേകം) നടത്തണം.

Verse 52

गन्धैरालिप्य सुश्वेतैरक्षतैः श्वेतपुष्पकैः । बिल्वपत्रैश्च धत्तूरकुसुमैश्च फलैस्तथा ॥ ५२ ॥

സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളാൽ ലേപനം ചെയ്ത് അത്യന്തം വെളുത്ത അക്ഷതവും വെളുത്ത പുഷ്പങ്ങളും അർപ്പിക്കണം. കൂടാതെ ബിൽവപത്രം, ധത്തൂരപുഷ്പം, ഫലങ്ങളും സമർപ്പിക്കണം.

Verse 53

सम्पूज्य नानानैवेद्यैर्नीराज्य विधिवत्ततः । क्षमाप्य प्रणिपत्यैनं कैलासाय विसर्जयेत् ॥ ५३ ॥

വിവിധ നൈവേദ്യങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് വിധിപ്രകാരം സമ്പൂർണ്ണ പൂജ നടത്തി, തുടർന്ന് നിയമാനുസാരം നീരാജനം (ആരതി) ചെയ്യണം. പിന്നെ ക്ഷമ യാചിച്ച് നമസ്കരിച്ചു, അവനെ കൈലാസത്തിലേക്ക് വിസർജ്ജിക്കണം.

Verse 54

एवं कृत शिवार्चस्तु नरो नार्यथवा मुने । इह भुक्त्वा वरान्भोगानन्ते शिवगतिं लभेत् ॥ ५४ ॥

ഹേ മുനേ, പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ ഇങ്ങനെ ശിവാർച്ചന ചെയ്യുന്നവൻ/ചെയ്യുന്നവൾ ഈ ലോകത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച് അവസാനം ശിവഗതി പ്രാപിക്കും.

Verse 55

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितषष्ठीव्रतनिरूपणं नाम पञ्चदशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११५ ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീ ബൃഹന്നാരദീയപുരാണത്തിന്റെ പൂർവ്വഭാഗത്തിലെ ബൃഹദുപാഖ്യാനത്തിൽ, ചതുര്ഥ പാദത്തിൽ ‘ദ്വാദശമാസസ്ഥിത ഷഷ്ഠീവ്രതനിരൂപണം’ എന്ന നൂറ്റി പതിനഞ്ചാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.