
औत्तममन्वन्तरवर्णनम् (Auttama-manvantara-varṇanam)
Birth of the Goddess
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഔത്തമ മന്വന്തരത്തിന്റെ വിവരണം വരുന്നു. ദേവഗണങ്ങളുടെ വിവിധ വർഗങ്ങൾ, അവരുടെ കര്ത്തവ്യങ്ങളും ക്രമവും വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഈ മന്വന്തരത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ സുശാന്തി, ഋഷികൾ, പ്രജാപതികൾ എന്നിവരുടെ സ്ഥാനനിർണ്ണയവും ലോകരക്ഷാവിധിയും പറയുന്നു. കൂടാതെ രാജവംശപരമ്പര, ധർമ്മപാലനം, പ്രജാഹിതം എന്നിവ സംക്ഷിപ്തമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നു।
Verse 1
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे औत्तममन्वन्तरे द्विसप्ततितमोऽध्यायः । त्रिसप्ततितमोऽध्यायः- ७३ । मार्कण्डेय उवाच । मन्वन्तरे तृतीयेऽस्मिन् औत्तमस्य प्रजापतेः । देवानिन्द्रमृषीन् भूपान् निबोध गदतो मम ॥
ഇങ്ങനെ ശ്രീമാർക്കണ്ഡേയപുരാണത്തിലെ ഔത്തമ മന്വന്തരത്തിലെ എഴുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി എഴുപത്തിമൂന്നാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—പ്രജാപതി ഔത്തമന്റെ ഈ തൃതീയ മന്വന്തരത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ദേവന്മാർ, ഇന്ദ്രൻ, ഋഷിമാർ, രാജാക്കന്മാർ എന്നിവയെ ഞാൻ പറയുന്നതുപോലെ ഗ്രഹിക്കുവിൻ।
Verse 2
स्वधामानस्तथा देवा यथानामानुकारिणः । सत्याख्यश्च द्वितीयोऽन्यस्त्रिदशानां तथा गणः ॥
ദേവന്മാരിൽ ഒരു സംഘം അവരുടെ നാമവും സ്വഭാവവും അനുസരിച്ച് ‘സ്വധാമാൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു. ആ മുപ്പതു ദേവഗണങ്ങളിൽ രണ്ടാമത്തെ സംഘം ‘സത്യാഖ്യർ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു।
Verse 3
तृतीये तु गणॆ देवाः शिवाख्या मुनिसत्तम । शिवाः स्वरूपतस्ते तु श्रुताः पापप्रणाशनाः ॥
മൂന്നാം ഗണത്തിൽ, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ദേവന്മാർ ‘ശിവാഖ്യർ’ എന്നു പറയപ്പെട്ടു. അവർ സ്വഭാവതഃ മംഗളസ്വരൂപരാണ്; പാപനാശകരെന്നു ശ്രുതമാണ്।
Verse 4
प्रतर्दनाख्यश्च गणो देवानां मुनिसत्तम । चतुर्थस्तत्र कथित औत्तमस्यान्तरे मनोः ॥
കൂടാതെ, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ആ ഔത്തമ മന്വന്തരകാലഘട്ടത്തിൽ നാലാം ഗണമായി ‘പ്രതർദന’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ദേവസംഘവും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു।
Verse 5
वशवर्तिनः पञ्चमेऽपि देवास्तत्र गणॆ द्विज । यथाख्यातस्वरूपास्तु सर्व एव महामुने ॥
അഞ്ചാം ഗണത്തിലും, ഹേ ദ്വിജാ, ദേവന്മാർ ‘വശവർതിനർ’ ആയിരുന്നു. ഹേ മഹർഷേ, അവർ എല്ലാവരും പേരിലും വിവരണത്തിലും പറയുന്നതുപോലെ തന്നെയുള്ള സ്വഭാവമുള്ളവരായിരുന്നു।
Verse 6
एते देवगणाः पञ्च स्मृता यज्ञभुजस्तथा । मन्वन्तरे मनुश्रेष्ठे सर्वे द्वादशका गणाः ॥
ദേവന്മാരുടെ ഈ അഞ്ചു ഗണങ്ങളും യജ്ഞഭാഗം ലഭിക്കുന്നവരും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ആ ശ്രേഷ്ഠ മനുവിന്റെ മന്വന്തരത്തിൽ ഇവയെല്ലാം പന്ത്രണ്ട് വർഗങ്ങളായി ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
Verse 7
तेषामिन्द्रो महाभागस्त्रैलोक्ये स गुरुर्भवेत् । शतं क्रतूनामाहृत्य सुशान्तिर्नाम नामतः ॥
അവരിൽ ഭാഗ്യവാനായ ഇന്ദ്രൻ ത്രിലോകങ്ങളിലും ആചാര്യനാകുന്നു. നൂറ് യജ്ഞങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച് അദ്ദേഹം ‘സുശാന്തി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനാകുന്നു.
Verse 8
यस्योपसर्गनाशाय नामाक्षरविभूषिता । अद्यापि मानवैर्गाथा गीयते तु महीतले ॥
അവന്റെ നാമാക്ഷരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, വിപത്തുകൾ നശിപ്പിക്കുന്ന ഗാഥ ഇന്നും ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യർ പാടുന്നു.
Verse 9
शुशान्तिर्देवराट् कान्तः शुशान्तिं स प्रयच्छति । सहितः शिवसत्याद्यैस्तथैव वशवर्तिभिः ॥
ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയനായ അധിപൻ സുശാന്തി നിശ്ചയമായും ‘സുശാന്തി’ (ശ്രേഷ്ഠ സമാധാനം) നൽകുന്നു—ശിവ, സത്യ മുതലായ ഗണങ്ങളോടും, വസുക്കളുടെ അധികാരത്തിലുള്ളവരോടും കൂടെ.
Verse 10
अजः परशुचिर्दिव्यो महाबलपराक्रमः । पुत्रस्तस्य मनोरासन् विख्यातास्त्रिदशोपमाः ॥
ആ മനുവിന്റെ പുത്രൻ അജൻ—പരശുവിനെപ്പോലെ നിർമലൻ, ദിവ്യൻ, മഹാബലവും പരാക്രമവും ഉള്ളവൻ. അവന്റെ പുത്രന്മാരും പ്രസിദ്ധരായി, ‘ത്രിംശത്’ (മുപ്പത് ദേവന്മാർ) തുല്യരായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.
Verse 11
तत्सूतिसम्भवैर्भूमिः पालिताभून्नरेश्वरैः । यावन्मन्वन्तर तस्य मनोरुत्तमतेजसः ॥
അവന്റെ സന്തതിയിൽ ജനിച്ച രാജാക്കന്മാർ, ആ മഹാതേജസ്വിയായ മനുവിന്റെ മന്വന്തരകാലം നിലനിന്നിടത്തോളം ഭൂമിയെ സംരക്ഷിച്ചു।
Verse 12
चतुर्युगानां संख्याता साधिका ह्येकसप्ततिः । कृतत्रेतादिसंज्ञानां यान्युक्तानि युगे मया ॥
ചതുര്യുഗങ്ങളുടെ എണ്ണം എഴുപത്തൊന്നിനെക്കാൾ അല്പം കൂടുതലാണെന്ന് പറയുന്നു—കൃത, ത്രേതാ മുതലായ നാമങ്ങളുള്ള അവയെ ഞാൻ യುಗങ്ങളായി വിവరిచിട്ടുണ്ട്।
Verse 13
स्वतेजसा हि तपसो वरिष्ठस्य महात्मनः । तनयाश्चान्तरे तस्मिन् सप्त सप्तर्षयोऽभवन् ॥
തപസ്സിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ആ മഹാത്മാവിന്റെ സ്വതേജസ്സാൽ, ആ ഇടവേളയിൽ ഏഴ് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; അവർ ഏഴ് സപ്തർഷികളായി.
Verse 14
तृतीयमेतत्कथितं तव मन्वन्तरं मया । तामसस्य चतुर्थन्तु मनोरन्तरमुच्यते ॥
ഈ മൂന്നാം മന്വന്തരത്തെ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു; എന്നാൽ നാലാം മന്വന്തരാന്തരം താമസ മനുവിന്റേതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു।
Verse 15
वियोनिजन्मनो यस्य यशसा द्योतितं जगत् । जन्म तस्य मनोर् ब्रह्मन् ! श्रूयतां गदतो मम ॥
ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ പറയുന്നതുപോലെ എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക—യോണിജനല്ലാത്ത ആ മനുവിന്റെ ജനനം; അവന്റെ കീർത്തിയാൽ ലോകം പ്രകാശിതമായി.
Verse 16
अतीन्द्रियमशेषाणां मनूनाञ्चरितं तथा । तथा जन्मापि विज्ञेयं प्रभावश्च महात्मनाम् ॥
സകല മനുക്കളുടെ ചരിതങ്ങൾ ഇന്ദ്രിയഗോചരത്തിന് അതീതമാണ്. അതുപോലെ മഹാത്മാക്കളുടെ ജന്മങ്ങളും അവരുടെ അതിശയപ്രഭാവവും ഗ്രഹിക്കണം.
The chapter’s inquiry is structural and cosmological rather than casuistic: it explains how dharmic order is maintained in a given Manvantara through clearly named divine classes (devagaṇas), a stabilizing Indra, and a parallel human kingship that protects the earth—linking ritual economy (yajña) to cosmic governance.
It completes the Auttama (third) Manvantara profile by listing its devagaṇas, naming its Indra (Śuśānti), indicating the Manu’s progeny (Aja) and the kingship that sustains the world, and then explicitly announces the shift to the next cycle: the Tāmasa (fourth) Manvantara and its Manu’s distinctive birth and potency.
The text emphasizes administrative taxonomy (five devagaṇas), the Manvantara’s Indra (Śuśānti) with a remembered protective name, the Manu’s lineage through Aja and earth-protecting kings, and a yuga-based duration marker; these provide a complete closure of Auttama’s order so the narration can pivot cleanly to the Tāmasa Manvantara’s origin-story and extraordinary Manu-birth.