Adhyaya 55: Description of Jambudvipa: The Four Forests, Lakes, and Mountain Ranges Around Mount Meru; Bharata as the Karma-Bhumi

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे भुवनकोशस्थजम्बूद्वीपवर्णनं नाम चतुःपञ्चाशोऽध्यायः । पञ्चपञ्चाशोऽध्यायः । मार्कण्डेय उवाच । शैलेषु मन्दाराद्येषु चतुष्वपि द्विजोत्तम । वानानि यानि चत्वारि सरांसि च निबोध मे ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീമാർക്കണ്ഡേയപുരാണത്തിലെ ഭുവനകോശത്തിൽ ‘ജംബൂദ്വീപവർണ്ണനം’ എന്ന അമ്പത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി അമ്പത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, മന്ദരാദി നാലു പർവതങ്ങളിൽ ഉള്ള നാലു വനങ്ങളും അവിടെയുള്ള തടാകങ്ങളും എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക।

Verse 2

पूर्वं चैत्ररथं नाम दक्षिणे नन्दनं वनम् । वैभ्राजं पश्चिमे शैले सावित्रं चोत्तराचले ॥

കിഴക്കായി ‘ചൈത്രരഥ’ എന്ന വനമുണ്ട്; തെക്കായി ‘നന്ദന’ ഉപവനം; പടിഞ്ഞാറൻ പർവതത്തിൽ ‘വൈഭ്രാജ’; വടക്കൻ പർവതത്തിൽ ‘സാവിത്ര’ (വനം) ഉണ്ട്।

Verse 3

अरुणोदं सरः पूर्वं मानसं दक्षिणे तथा । शीतोदं पश्चिमे मेरोर् महाभद्रं तथोत्तरे ॥

കിഴക്കായി ‘അരുണോദ’ തടാകം; തെക്കായി അതുപോലെ ‘മാനസാ’; മേരു പടിഞ്ഞാറായി ‘ശീതോദ’; വടക്കായി അതുപോലെ ‘മഹാഭദ്ര’ തടാകം ഉണ്ട്।

Verse 4

शीतार्तश्चक्रमुञ्जश्च कुलीरोऽथ सुकङ्कवान् । मणिशैलोऽथ वृषवान् महानीलो भवाचलः ॥

ശീതാർത, ചക്രമുഞ്ജ, കുലീര, സുകങ്കവാൻ; മണിശൈലം, വൃഷവാൻ, മഹാനീലം, ഭവാചലം—ഇവ (എണ്ണപ്പെടുന്ന) മഹാപർവതങ്ങളാണ്.

Verse 5

सूबिन्दुर्मन्दरो वेणुस्तामसो निषधस्तथा । देवशैलश्च पूर्वेण मन्दरस्य महाचलः ॥

സൂവിന്ദു, മന്ദര, വേണു, താമസ, നിഷധ; കൂടാതെ മന്ദരത്തിന്റെ കിഴക്കോട്ട് ദേവശൈലം എന്ന മഹാപർവതം ഉണ്ട്.

Verse 6

त्रिकटशिखराद्रिश्च कलिङ्गोऽथ पतङ्गकः । रुचकः सानुमांश्चाद्रिस्ताम्रकोऽथ विशाखवान् ॥

ത്രികടശിഖരം (മൂന്നു ശിഖരമുള്ള പർവതം), കലിംഗ, പതംഗക, രുചക, സാനുമാൻ, താമ്രക, വിശാഖവാൻ—ഇവയും വിവരണത്തിലുള്ള പർവതങ്ങളിൽ എണ്ണപ്പെടുന്നു.

Verse 7

श्वेतोदरः समूलश्च वसुधारश्च रत्नवान् । एकशृङ्गो महाशैलो राजशालः पिपाठकः ॥

ശ്വേതോദര, സമൂല, വസുധാര, രത്നവാൻ; ഏകശൃംഗ, മഹാശൈലം, രാജശാല, പിപാഠക—ഇവയും ഈ എണ്ണത്തിലുളള പർവതങ്ങളാണ്.

Verse 8

पञ्चशैलोऽथ कैलासो हिमवांश्चाचलोत्तमः । इत्येते दक्षिणे पार्श्वे मेरोः प्रोक्ता महाचलाः ॥

പഞ്ചശൈലം, കൈലാസം, ഹിമവാൻ—പർവതങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠം. ഇങ്ങനെ മേരുവിന്റെ തെക്കൻ പാർശ്വത്തിൽ ഈ മഹാപർവതങ്ങൾ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 9

सुरक्षः शिशिराक्षश्च वैदूर्यः कपिलस्तथा । पिञ्जरोऽथ महाभद्रः सुरसः पिङ्गलो मधुः ॥

സുരക്ഷ, ശിശിരാക്ഷ, വൈദൂര്യ, കപില; പിന്നെ പിഞ്ചര, മഹാഭദ്ര, സുരസ, പിംഗല, മധു—ഇവ പർവതങ്ങളിൽ എണ്ണിപ്പറയപ്പെട്ടവയാണ്.

Verse 10

अञ्जनः कुक्कुटः कृष्णः पाण्डरश्चालोत्तमः । सहस्रशिखरश्चाद्रिः पारियात्रः सशृङ्गवान् ॥

അഞ്ജന, കുക്കുട, കൃഷ്ണ, പാണ്ഡര; കൂടാതെ അചലോത്തമ; സഹസ്രശിഖര പർവതം; ശിഖരങ്ങളുള്ള പാരിയാത്ര—ഇവ പർവതശ്രേണികളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടവയാണ്.

Verse 11

पश्चिमेन तथा मेरोर् विस्कम्भात् पश्चिमाद्वहिः । एतेऽचलाः समाख्याताḥ शृणुष्वन्यांस्तथोत्तरान् ॥

ഇങ്ങനെ മേരുവിന്റെ പടിഞ്ഞാറ്—അതിന്റെ വ്യാപ്തിക്ക് പുറത്തായി, പരിധിക്കപ്പുറം—ഈ പർവതങ്ങൾ നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇനി വടക്കിലുള്ള മറ്റുള്ളവയും കേൾക്കുക.

Verse 12

शङ्खकूटोऽथ वृषभो हंसनाभस्तथाचलः । कपिलेन्द्रस्तथा शैलः सानुमान् नील एव च ॥

ശംഖകൂട, വൃഷഭ, ഹംസനാഭ; അതുപോലെ മറ്റൊരു പർവതം; പിന്നെ കപിലേന്ദ്ര, ശൈല, സാനുമാൻ, നീല—ഇവ ക്രമമായി വടക്കൻ പർവതങ്ങളാണ്.

Verse 13

स्वर्णशृङ्गी शातशृङ्गी पुष्पको मेघपर्वतः । विरजाक्षो वराहाद्रिर्मयूरो जारुधिस्तथा ॥

സ്വർണശൃംഗീ, ശാതശൃംഗീ, പുഷ്പക, മേഘപർവത; കൂടാതെ വിരജാക്ഷ, വരാഹാദ്രി, മയൂര, ജാരുധി—ഇവ വടക്കോട്ട് എണ്ണിപ്പറയപ്പെട്ട പർവതങ്ങളാണ്.

Verse 14

इत्येते कथिता ब्रह्मन् । मेरोरुत्तरतो नगाः । एतेषां पर्वतानान्तु द्रौण्योऽतीव मनोहराः ॥

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! ഇങ്ങനെ മേരുവിന്റെ വടക്കിലുള്ള പർവ്വതങ്ങൾ വിവരിക്കപ്പെട്ടു. ആ പർവ്വതങ്ങളുടെ താഴ്വരകൾ അത്യന്തം മനോഹരങ്ങളാണ്.

Verse 15

वनैरमलपानीयैः सरोभिरुपशोभिताः । तासु पुण्यकृतां जन्म मनुष्याणां द्विजोत्तम ॥

അവ വനങ്ങളാലും നിർമ്മലജലമുള്ള തടാകങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! ആ പ്രദേശങ്ങളിൽ പുണ്യകർമ്മം ചെയ്ത മനുഷ്യർ ജനിക്കുന്നു.

Verse 16

एते भौमा द्विजश्रेष्ठ । स्वर्गाः स्वर्गगुणाधिकाः । न तासु पुण्यपापानामपूर्वाणामुपार्जनम् ॥

ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ! ഇവ ഭൂമിയിലെ സ്വർഗ്ഗങ്ങളാണ്, ദിവ്യഗുണസമൃദ്ധം. അവിടെ പുതിയ പുണ്യവും സമ്പാദിക്കപ്പെടുന്നില്ല; പാപവും സഞ്ചയിക്കപ്പെടുന്നില്ല.

Verse 17

पुण्योपभोगा एवोक्ता देवानामपि तास्वपि । शीतान्ताद्येषु चैतषु शैलेषु द्विजसत्तम ॥

ദേവന്മാർക്കും ആ പ്രദേശങ്ങൾ പുണ്യഫലഭോഗസ്ഥാനങ്ങളെന്ന് ശ്രുതിയുണ്ട്. ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ശീതാന്ത മുതലായ പർവ്വതങ്ങളിലും അതുപോലെ തന്നെയാണെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 18

विद्याधराणां यक्षाणां किन्नरोगररक्षसाम् । देवानाञ्च महावासा गन्धर्वाणां च शोभनाः ॥

അവ വിദ്യാധരർ, യക്ഷർ, കിന്നരർ, നാഗർ, രാക്ഷസർ എന്നിവരുടെ മഹാനിവാസസ്ഥാനങ്ങളാണ്; ദേവന്മാർക്കും ഗന്ധർവർക്കും മനോഹരവും ഭവ്യവുമായ വാസസ്ഥലങ്ങളും കൂടിയാണ്.

Verse 19

महापुण्या मनोज्ञैश्च सदैवोपवनैर्युताः । सरांसि च मनोज्ञानि सर्वर्तुसुखदोऽनिलः ॥

അവ അത്യന്തം പുണ്യഭൂമികളാണ്; സദാ മനോഹരമായ ഉപവനങ്ങളാൽ സമന്വിതം. അവിടെയുള്ള തടാകങ്ങൾ രമണീയമാണ്; അവിടത്തെ കാറ്റ് എല്ലാ ഋതുക്കളിലും ആശ്വാസം നൽകുന്നു.

Verse 20

न चैतषु मनुष्याणां वैमनस्यानि कुत्रचित् । तदेवं पार्थिवं पद्मं चतुष्पत्रं मयोदितम् ॥

ഇവിടങ്ങളിലൊന്നിലും മനുഷ്യർക്കു മനസ്സിന്റെ വിഷാദം എവിടെയും ഉണ്ടാകുന്നില്ല. ഇങ്ങനെ നാലു ദളങ്ങളുള്ള ഭൂമി-രൂപ കമലത്തെ ഞാൻ വിവരണം ചെയ്തു.

Verse 21

भद्राश्चभारताद्यानि पत्राण्यस्य चतुर्दिशम् । भारतं नाम यद्वर्षं दक्षिणेन मयोदितम् ॥

അതിന്റെ നാലു ദിക്കുകളിലെ ദളങ്ങൾ ഭദ്രാ മുതലായവയും ഭാരത മുതലായവയും ആകുന്നു. തെക്കോട്ട് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ‘ഭാരത’ എന്ന പ്രദേശത്തെ ഞാൻ വിവരണം ചെയ്തു.

Verse 22

तत् कर्मभूमिर्नान्यत्र संप्राप्तिः पुण्यपापयोः । एतत् प्रधानं विज्ञेयं यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥

ആ ഭാരതം തന്നെയാണ് കർമ്മഭൂമി; മറ്റെവിടെയും പുണ്യപാപങ്ങളുടെ പുതുവായ സമ്പാദനം ഉണ്ടാകുന്നില്ല. എല്ലാം ആശ്രയിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഈ പ്രദേശം തന്നെയാണ് പ്രധാനം എന്നു അറിയണം.

Verse 23

तस्मात् स्वर्गापवर्गौ च मानुष्यानारकावपि । तिर्यक्त्वमथवाप्यन्यत् नरः प्राप्नोति वै द्विज ॥

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദ്വിജാ, മനുഷ്യൻ സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും പ്രാപിക്കുന്നു; അതുപോലെ മനുഷ്യജന്മവും നരകഗതിയും; അല്ലെങ്കിൽ തിര്യക്-യോനി, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും അവസ്ഥയും.