Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Adhyaya 5Tvashta’s Wrath, the Birth of Vritra, and the Divine Descent as the Pandavas

बलं मुमोच पवनस्ततो भीमो व्यजायत ।

शक्रवीर्यार्धतश्चैव जज्ञे पार्थो धनञ्जयः ॥

balaṃ mumoca pavanastato bhīmo vyajāyata / śakravīryārdhataścaiva jajñe pārtho dhanañjayaḥ

പിന്നീട് വായു തന്റെ ബലം പ്രസരിപ്പിച്ചു; അതിൽ നിന്ന് ഭീമൻ ജനിച്ചു. ഇന്ദ്രന്റെ വീര്യശക്തിയുടെ പകുതിയിൽ നിന്ന് പാർത്ഥൻ ധനഞ്ജയൻ (അർജുനൻ) ജനിച്ചു.

balamstrength
balam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
mumocareleased
mumoca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√muc (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
pavanaḥthe Wind (Vāyu)
pavanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpavana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
tataḥthen
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
bhīmaḥBhīma
bhīmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhīma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
vyajāyatawas born
vyajāyata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi√jan (धातु)
Formलुङ् (Aorist/Imperfective past), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
śakra-vīrya-ardhataḥfrom half of Śakra’s valor
śakra-vīrya-ardhataḥ:
Hetu/Source (हेतु/अपादानार्थ)
TypeIndeclinable
Rootśakra (प्रातिपदिक) + vīrya (प्रातिपदिक) + ardha (प्रातिपदिक) + tas (अव्यय-प्रत्यय)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त) ‘-तः’ = ‘from/according to’; षष्ठी-तत्पुरुष-आधारः (śakrasya vīryasya ardha-)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
evaindeed
eva:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/particle)
jajñewas born
jajñe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√jan (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
pārthaḥPārtha (son of Pṛthā)
pārthaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpārtha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
dhanañjayaḥDhanañjaya (Arjuna)
dhanañjayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhanañjaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
Narratorial voice within the Purana’s genealogical narration (not Devi Mahatmyam; not the bird-dialogue frame in this verse)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Vāyu (Pavana)Indra (Śakra)
GenealogyDivine paternity and avatāric birthEpic (Mahābhārata) integration into Purāṇic historyDistribution of divine energies (vīrya/bala)

FAQs

The verse frames extraordinary human capability as arising from a measured infusion of divine qualities: Bhīma embodies Vāyu’s raw ‘bala’ (force), while Arjuna embodies Indra’s ‘vīrya’ (heroic excellence). Ethically, it implies that power and heroism are trusts—energies to be disciplined through dharma rather than used as mere dominance.

Primarily Vaṃśa/Vaṃśānucarita (dynastic genealogy and accounts of royal lineages), since it explains the origins of key figures within a lineage narrative connected to the Mahābhārata.

Vāyu symbolizes prāṇa and dynamic force; Bhīma’s birth from ‘released strength’ suggests embodied vitality and unstoppable momentum. Indra symbolizes sovereignty and the victorious intellect/strategy of the kṣatriya; Arjuna’s birth from ‘half’ of Indra’s vīrya can be read as a calibrated bestowal—heroic brilliance tempered for human-scale dharmic action rather than full divine supremacy.