Shloka 1
Adhyāya 6: Kaṅka (Yudhiṣṭhira) Seeks Refuge in Virāṭa’s Assembly
अपर अपर हूँ... अपर-क पा - पाण्डवलोग शव बँधी हुई शाखाकी ओर अँगुलीसे संकेत करके कहते थे--“यह हमारी माता है।' वे अपने आयुधोंकी रक्षा करनेके कारण शमीको ही अपनी माता मानते थे और उसीकी ओर उनका वास्तविक संकेत था। शव- बन्धनके व्याजसे वे अस्त्र-संरक्षणको ही पूर्वजोंद्वारा आचरित कुलधर्म घोषित करते थे। षष्ठो5 ध्याय: युधिष्ठिरद्वारा दुगदिवीकी स्तुति और देवीका प्रत्यक्ष प्रकट होकर उन्हें वर देना वैशम्पायन उवाच विराटनगरं रम्यं गच्छमानो युधिष्ठिर: । अस्तुवन्मनसा देवी दुर्गा त्रिभुवनेश्वरीम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! विराटके रमणीय नगरमें प्रवेश करते समय महाराज युधिष्ठिरने मन-ही-मन त्रिभुवनकी अधीश्वरी दुर्गदिवीका इस प्रकार स्तवन किया--
Vaiśampāyana uvāca | virāṭanagaraṁ ramyaṁ gacchamāno yudhiṣṭhiraḥ | astuvan manasā devīṁ durgāṁ tribhuvaneśvarīm ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! പാണ്ഡവർ ശവം കെട്ടിയ ശാഖയിലേക്കു വിരൽചൂണ്ടി—“ഇവൾ നമ്മുടെ മാതാവാണ്” എന്നു പറയും. ആയുധങ്ങളെ കാക്കുന്നതിനാൽ അവർ ശമീമരത്തെയേ മാതാവായി കരുതി; യഥാർത്ഥ സൂചനയും അതിലേക്കായിരുന്നു. ശവബന്ധനത്തിന്റെ വ്യാജത്തിൽ അവർ അസ്ത്രസംരക്ഷണത്തെയേ പൂർവ്വികർ ആചരിച്ച കുലധർമ്മമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. തുടർന്ന് ആറാം അധ്യായത്തിൽ—വിരാടന്റെ രമ്യനഗരത്തിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ മഹാരാജ യുധിഷ്ഠിരൻ മനസ്സിൽ ത്രിഭുവനേശ്വരി ദുർഗാദേവിയെ സ്തുതിച്ചു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even in political danger and concealment, one should uphold dharma through self-control and seek strength through inner devotion; prayer here functions as ethical steadiness rather than escapism.
As the Pāṇḍavas approach Virāṭa’s city during their incognito year, Yudhiṣṭhira silently offers a hymn to Goddess Durgā, asking for protection and success in maintaining their vow of secrecy.