Shloka 43
Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)
श्रेयः सदा55त्मनो दृष्ट्वा परं राज्ञा न संवदेत् विशेषयेच्च राजानं योग्यभूमिषु सर्वदा,अपनी भलाई अथवा लाभ देखकर दूसरेको सदा राजाके साथ न मिलावे; न बातचीत करावे। उपयुक्त स्थान और अवसर देखकर सदा राजाकी विशेषता प्रकट करे
śreyaḥ sadātmanaḥ dṛṣṭvā paraṃ rājñā na saṃvadet | viśeṣayec ca rājānaṃ yogyabhūmiṣu sarvadā ||
സ്വഹിതം പ്രധാനമെന്നു കണ്ടു, വ്യക്തിഗത ലാഭത്തിനായി എല്ലായ്പ്പോഴും രാജാവിനോടു രഹസ്യസഖ്യം തേടരുത്; അനാവശ്യമായ അടുപ്പമുള്ള സംഭാഷണവും വേണ്ട. യോജ്യമായ സ്ഥലം-സമയം നോക്കി, മര്യാദയോടെ രാജാവിന്റെ മഹത്വം എപ്പോഴും പ്രസ്താവിക്കണം.
धौग्य उवाच
Educational Q&A
Maintain ethical distance and dignity in dealings with rulers: do not cultivate the king’s company or conversation for personal advantage; instead, speak appropriately and praise or acknowledge the king’s merits only in fitting contexts.
Dhaumya offers a norm of conduct regarding interaction with a king, emphasizing prudent speech and proper occasions—guidance meant to preserve dharma, avoid opportunism, and uphold royal decorum.