Shloka 36
Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)
हास्यवस्तुषु चान्यस्य वर्तमानेषु केषुचित् । नातिगाढढं प्रहष्येत न चाप्युन्मत्तवद्धसेत्,किसी दूसरे व्यक्तिके सम्बन्धमें कोई हास्यजनक वस्तु दिखायी दे, तो अधिक हर्ष न प्रकट करे एवं पागलोंकी तरह अट्टहास न करे तथा अत्यन्त धैर्यके कारण जडवत् निश्रैष्ट होकर भी न रहे। इससे वह गौरव (सम्मान) को प्राप्त होता है। मनमें प्रसन्नता होनेपर मुखसे मृदुल (मन्द) मुसकानका ही प्रदर्शन करे
hāsyavastuṣu cānyasya vartamāneṣu keṣucit | nātigāḍhaṁ prahaṣyet na cāpy unmatta-vad haset |
ധൗമ്യൻ പറഞ്ഞു—മറ്റൊരാളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ചിരിപ്പിക്കുന്ന കാര്യം വന്നാൽ അതിയായി ആഹ്ലാദം പ്രകടിപ്പിക്കരുത്; ഭ്രാന്തനെപ്പോലെ ഉച്ചത്തിൽ കുലുങ്ങി ചിരിക്കുകയും അരുത്. അതുപോലെ അതിസംയമത്തിന്റെ പേരിൽ ജഡമായി, സ്തബ്ധമായി നിൽക്കുകയും അരുത്. മനസ്സിൽ സന്തോഷം ഉദിച്ചാൽ മുഖത്ത് മൃദുവായ നിയന്ത്രിത പുഞ്ചിരി മാത്രം കാണിക്കണം; ഇത്തരത്തിലുള്ള സമതുലിതാചാരത്തിൽ നിന്ന് ഗൗരവവും മാനവും ലഭിക്കുന്നു.
धौग्य उवाच
Educational Q&A
Maintain balance in expressing amusement: do not mock or laugh excessively at others, but also do not become unnaturally rigid. A gentle, restrained smile preserves dignity and earns respect.
Dhaumya is giving practical counsel on proper conduct—how one should behave in social situations, especially when something humorous concerns another person—emphasizing moderation and decorum.