Shloka 35
Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)
नचोष्ठी न भुजौ जानू न च वाक्यं समाक्षिपेत् । सदा वातं च वाचं च छीवन॑ चाचरेच्छनै:,राजाके समक्ष अपने दोनों हाथ, ओठ और घुटनोंको व्यर्थ न हिलावे; बकवाद न करे। सदा शनैः:-शनै: बोले। धीरेसे थूके और दूसरोंको पता न चले, इस प्रकार अधोवायु छोड़े
na coṣṭhī na bhujau jānū na ca vākyaṃ samākṣipet | sadā vātaṃ ca vācaṃ ca chīvanaṃ cācarec chanaiḥ ||
ധൗമ്യൻ പറഞ്ഞു—രാജാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ അധരങ്ങളും ഭുജങ്ങളും മുട്ടുകളും വെറുതെ ഇളക്കരുത്; ഇടയിൽ കയറി വാക്കുകൾ എറിഞ്ഞുപറയരുത്, വ്യർത്ഥപ്രലാപവും വേണ്ട. എപ്പോഴും മിതവും മൃദുവുമായ വാക്കുകൾ സംസാരിക്കണം; തുപ്പലും വാതം വിടുന്നതും പോലും പതുക്കെ, ശാന്തമായി, മറ്റുള്ളവർ അറിയാതെ ചെയ്യണം.
धौग्य उवाच
Educational Q&A
Cultivate restraint in body and speech before authority: avoid restless gestures, avoid impulsive or idle talk, and maintain quiet, discreet bodily conduct—an ethic of self-mastery and respect.
Dhaumya is instructing proper behavior in a royal setting, laying down norms of decorum—how one should sit, speak, and conduct oneself in the king’s presence.