Shloka 22
Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)
यत्नाच्चोपचरेदेनमग्निवद् देववत् त्विह । अनुतेनोपचीर्णो हि हन्यादेव न संशय:,इस जगतमें राजाको अग्निके समान दाहक मानकर उसके अत्यन्त निकट न रहे और देवताके समान निग्रह तथा अनुग्रहमें समर्थ जानकर उसकी कभी अवहेलना न करे। इस प्रकार यत्नपूर्वक उसकी परिचर्यामें संलग्न रहे। इसमें संदेह नहीं कि जो मिथ्या एवं कपटपूर्ण उपचारके द्वारा राजाकी सेवा करता है, वह एक दिन अवश्य उसके हाथसे मारा जाता है
yatnāc copacared enam agnivad devavat tv iha | anutena upacīrṇo hi hanyād eva na saṁśayaḥ ||
ഈ ലോകത്തിൽ രാജാവിനെ അത്യന്തം ജാഗ്രതയോടെ സേവിക്കണം—അവൻ അഗ്നിപോലെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവൻ എന്നു അറിഞ്ഞ് അതിനടുത്ത് അതിയായി നിൽക്കരുത്; ദേവനെപ്പോലെ ശിക്ഷയും അനുഗ്രഹവും നൽകാൻ ശേഷിയുള്ളവൻ എന്നു അറിഞ്ഞ് ഒരിക്കലും അവഹേളിക്കരുത്. അതിനാൽ പരിശ്രമത്തോടെ അവന്റെ പരിചര്യയിൽ ഏർപ്പെടുക. സംശയമില്ല: കപടവും അസത്യവുമായ ഉപചാരങ്ങളാൽ രാജസേവ ചെയ്യുന്നവൻ ഒരുനാൾ തീർച്ചയായും രാജാവിന്റെ കൈകൊണ്ടുതന്നെ കൊല്ലപ്പെടും.
धौग्य उवाच
Educational Q&A
Serve a ruler with careful balance: keep respectful distance because royal power can burn like fire, yet never show contempt because the king can grant favor or restraint like a deity. Above all, avoid deceit; false service invites destruction.
Dhaumya delivers counsel on how one should behave in relation to a king—warning against both over-familiarity and disrespect, and emphasizing that hypocritical or deceitful attendance at court ultimately leads to punishment.