Shloka 16
शमीवृक्षस्थायुधप्रकाशनम् / Revelation and Identification of the Weapons on the Śamī Tree
वैशम्पायन उवाच अविजातो विजातस्य मौखर््याद् धूर्तस्थ पश्यत: । परिदेवयते मन्द: सकाशे सव्यसाचिन:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! मूर्ख उत्तर एक साधारण कोटिका मनुष्य था और छट्मावेशधारी सव्यसाची अर्जुन असाधारण वीर थे। अतः उनके प्रभावको न जाननेके कारण वह मूर्खतावश उनके पास रहकर भी उन्हींके देखते-देखते यों विलाप करने लगा --
vaiśampāyana uvāca
avijāto vijātasya maukhar yād dhūrtastha paśyataḥ |
paridevayate mandaḥ sakāśe savyasācinaḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ജനമേജയാ! അവിജാതനായ ഉത്തരൻ മൂഢവാചാലതകൊണ്ട് വിജാതനായ മഹാന്റെ മഹിമ തിരിച്ചറിയാതെ പോയി. ധൂർത്തവേഷധാരിയായ സവ്യസാചി അർജുനന്റെ സന്നിധിയിൽ തന്നെയിരിക്കെ ആ മന്ദബുദ്ധി വിലപിക്കാൻ തുടങ്ങി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical need for discernment and humility: ignorance of another’s true worth leads to rash speech and misplaced despair. One should not judge by appearances, especially when greatness is present in concealed form.
In the Virāṭa court context, Prince Uttara—unaware that his companion is actually Arjuna in disguise—begins lamenting and complaining in Arjuna’s very presence. Vaiśampāyana frames Uttara as immature and foolish for failing to recognize Arjuna’s extraordinary capability.