Shloka 57
Virāṭa-parva Adhyāya 33 — Kuru Cattle-Raid and Matsya Mobilization (भूमिंजय-प्रेरणा)
प्रोवाच पुरुषव्याप्रो भीममाहवशोभिनम्,भीम युद्धमें अत्यन्त सुशोभित होते थे। पुरुष-श्रेष्ठ राजा युधिष्ठिर सुशर्माको उस दशामें देखकर हँसे और भीमसेनसे बोले--“इस नराधमको छोड़ दो।” उनके ऐसा कहनेपर भीम महाबली सुशर्मासे बोले
vaiśampāyana uvāca | provāca puruṣavyāghro bhīmam āhavśobhinam | bhīma yuddhe atyantaṃ suśobhita āsīt | puruṣaśreṣṭho rājā yudhiṣṭhiraḥ suśarmāṇaṃ tāṃ daśāṃ dṛṣṭvā jahāsa ca bhīmasenam uvāca—“imaṃ narādhamam utsṛja” iti | tasyaivam uktvāpi bhīmo mahābaliḥ suśarmāṇam uvāca |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— പുരുഷവ്യാഘ്രനായ യുധിഷ്ഠിരൻ യുദ്ധത്തിൽ ദീപ്തനായ ഭീമനോട് സംസാരിച്ചു. സുശർമയെ ആ നിലയിൽ കണ്ട ധർമ്മാത്മാവായ രാജാവ് ചിരിച്ച്— “ഈ നരാധമനെ വിട്ടയക്കുക” എന്നു പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടും മഹാബാഹുവായ ഭീമൻ സുശർമയോട് പറഞ്ഞു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even amid battle, restraint and proportionate response are part of dharma. Yudhiṣṭhira’s instruction to release the fallen enemy highlights a preference for self-control and ethical conduct over uncontrolled vengeance, reminding warriors that victory should not become cruelty.
In the Virāṭa Parva battle episode, Bhīma is excelling in combat. Suśarmā is seen in a weakened or humiliating condition, and Yudhiṣṭhira laughs and tells Bhīma to let him go. Despite this, Bhīma—still forceful and dominant—addresses Suśarmā, continuing the confrontation verbally.