Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

Virāṭa-parva Adhyāya 33 — Kuru Cattle-Raid and Matsya Mobilization (भूमिंजय-प्रेरणा)

निवर्त्य गास्तत: सर्वा: पाण्डुपुत्रा महारथा: । अवजित्य सुशर्माणं धनं चादाय सर्वश:,तदनन्तर पाण्डुके महारथी पुत्र सुशर्माको परास्त करनेके पश्चात्‌ सब गौओंको लौटाकर और लूटका सारा धन वापस लेकर चले

nivartya gās tataḥ sarvāḥ pāṇḍuputrā mahārathāḥ | avajitya suśarmāṇaṁ dhanaṁ cādāya sarvaśaḥ ||

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— തുടർന്ന് പാണ്ഡുപുത്രന്മാരായ മഹാരഥികൾ എല്ലാ പശുക്കളെയും തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു; സുശർമനെ ജയിച്ച്, കവർന്നെടുത്ത ധനം മുഴുവനും പൂർണ്ണമായി തിരിച്ചുപിടിച്ച് അവർ പുറപ്പെട്ടു.

निवर्त्यhaving turned back / having brought back
निवर्त्य:
Karma
TypeVerb
Rootनि-वृत् (धातु)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययः), कर्तरि, पूर्वकाले (absolutive)
गाःcows
गाः:
Karma
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
ततःthen / thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
सर्वाःall
सर्वाः:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
पाण्डु-पुत्राःthe sons of Pandu (Pandavas)
पाण्डु-पुत्राः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डुपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
महा-रथाःgreat chariot-warriors
महा-रथाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
अवजित्यhaving defeated
अवजित्य:
Karma
TypeVerb
Rootअव-जी (धातु)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययः), कर्तरि, पूर्वकाले (absolutive)
सुशर्माणम्Susharman
सुशर्माणम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुशर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
धनम्wealth / booty
धनम्:
Karma
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
आदायhaving taken / having seized
आदाय:
Karma
TypeVerb
Rootआ-दा (धातु)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययः), कर्तरि, पूर्वकाले (absolutive)
सर्वशःentirely / in every way / all together
सर्वशः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः (अव्यय)

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Pāṇḍavas (sons of Pāṇḍu)
S
Suśarmā
C
cattle (gāḥ)
W
wealth/property (dhana)

Educational Q&A

The verse highlights a dharmic ideal of warfare: the Pāṇḍavas fight to undo wrongdoing—recovering stolen cattle and property—emphasizing protection and restitution rather than mere acquisition through plunder.

After defeating Suśarmā, the Pāṇḍavas bring back all the cattle and reclaim the wealth that had been taken, restoring what was lost and concluding that phase of the conflict.