Previous Verse
Next Verse

Shloka 343

Virāṭa-parva Adhyāya 33 — Kuru Cattle-Raid and Matsya Mobilization (भूमिंजय-प्रेरणा)

युधिष्ठिरसमादिष्टो निजघ्ने पुरुषर्षभ: । नकुलने अपने बाणोंसे सात सौ सैनिकोंको यमराजके घर भेज दिया तथा पुरुषोंमें श्रेष्ठ प्रतापी वीर सहदेवने युधिष्ठिरकी आज्ञासे तीन सौ शूरवीरोंका संहार कर डाला

yudhiṣṭhira-samādiṣṭo nijaghne puruṣarṣabhaḥ | nakulena sva-bāṇaiḥ sapta-śatāni sainikān yama-rājasya gṛhaṃ preṣitāni tathā puruṣeṣu śreṣṭhaḥ pratāpī vīraḥ sahadevaḥ yudhiṣṭhirasya ājñayā tri-śatān śūrān saṃhṛtya nipātayām āsa |

യുധിഷ്ഠിരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ വീരൻ ശത്രുക്കളെ വധിച്ചു. നകുലൻ തന്റെ അമ്പുകളാൽ ഏഴുനൂറ് സൈനികരെ യമസദനത്തിലേക്ക് അയച്ചു; പ്രതാപവാനായ സഹദേവനും യുധിഷ്ഠിരന്റെ ആജ്ഞയാൽ മൂന്നു നൂറ് ശൂരന്മാരെ സംഹരിച്ചു.

युधिष्ठिर-समादिष्टःcommanded by Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिर-समादिष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootयुधिष्ठिर + समा-√दिश् (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
निजघ्नेslew
निजघ्ने:
Karta
TypeVerb
Root√हन् (नि + हन्)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
पुरुष-ऋषभःbull among men (best of men)
पुरुष-ऋषभः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुष + ऋषभ
FormMasculine, Nominative, Singular
नकुलःNakula
नकुलः:
Karta
TypeNoun
Rootनकुल
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
स्व-बाणैःwith his own arrows
स्व-बाणैः:
Karana
TypeNoun
Rootस्व + बाण
FormMasculine, Instrumental, Plural
सप्त-शतान्seven hundred
सप्त-शतान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसप्त + शत
FormMasculine, Accusative, Plural
सैनिकान्soldiers
सैनिकान्:
Karma
TypeNoun
Rootसैनिक
FormMasculine, Accusative, Plural
यम-राजस्यof Yama, the king (of death)
यम-राजस्य:
TypeNoun
Rootयम + राजन्
FormMasculine, Genitive, Singular
गृहम्to the abode/house
गृहम्:
Karma
TypeNoun
Rootगृह
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रेषयामासsent (dispatched)
प्रेषयामास:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-√इ (प्रेषयति) + √अस् (आमास)
FormPeriphrastic perfect (Liṭ), 3rd, Singular
तथाand likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
पुरुषेषुamong men
पुरुषेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Locative, Plural
श्रेष्ठःbest
श्रेष्ठः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रतापीvaliant, mighty
प्रतापी:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रतापिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
वीरःhero
वीरः:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Nominative, Singular
सहदेवःSahadeva
सहदेवः:
Karta
TypeNoun
Rootसहदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरस्यof Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिरस्य:
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Genitive, Singular
आज्ञयाby the command
आज्ञया:
Karana
TypeNoun
Rootआज्ञा
FormFeminine, Instrumental, Singular
त्रि-शतानाम्of three hundred
त्रि-शतानाम्:
TypeAdjective
Rootत्रि + शत
FormMasculine, Genitive, Plural
शूर-वीराणाम्of brave heroes
शूर-वीराणाम्:
TypeNoun
Rootशूर + वीर
FormMasculine, Genitive, Plural
संहारम्slaughter, destruction
संहारम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंहार
FormMasculine, Accusative, Singular
चकारdid, carried out
चकार:
Karta
TypeVerb
Root√कृ
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira
N
Nakula
S
Sahadeva
Y
Yama (Yamarāja)
S
soldiers/warriors

Educational Q&A

Martial power is portrayed as ethically bounded by dharma through disciplined obedience to legitimate leadership: Nakula and Sahadeva act not from personal rage or ambition but under Yudhiṣṭhira’s command, emphasizing duty, order, and responsibility in warfare.

In the course of battle, Vaiśampāyana reports that Nakula, using his arrows, kills seven hundred enemy soldiers, and Sahadeva kills three hundred heroic warriors—both acting on Yudhiṣṭhira’s instructions—highlighting the Pandavas’ coordinated prowess.