Shloka 6
Virāṭa Rescued from Suśarmā; Night Battle and Royal Gratitude (विराटमोक्षणं सुशर्मवधाभिमुखं च)
अन्योन्यमभ्यापततां निध्नतां चेतरेतरम् । उदतिष्ठद् रजो भौम॑ न प्राज्ञायत किचन,एक-दूसरेपर धावा बोलकर आपसमें मार-काट मचानेवाले उन सैनिकोंके पदाघातसे इतनी धूल उड़ी कि कुछ भी सूझ-बूझ नहीं पड़ता था
anyonyam abhyāpatatāṁ nighnatāṁ ceteretaram | udatiṣṭhad rajo bhaumaṁ na prājñāyata kiñcana ||
പരസ്പരം പാഞ്ഞെത്തി തമ്മിൽതമ്മിൽ വീഴ്ത്തിക്കൊണ്ടിരുന്ന യോദ്ധാക്കളുടെ പാദാഘാതങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലെ പൊടി കട്ടമേഘംപോലെ ഉയർന്നു. ആ കാഴ്ച മൂടുന്ന പൊടിമൂടലിൽ ഒന്നും വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയാനായില്ല—അറിയലും വിവേചനവും യുദ്ധകലഹത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how violence and frenzy in war cloud discernment: when mutual aggression escalates, even basic recognition and wise judgment are obscured—an implicit ethical warning about the dehumanizing, disorienting nature of battle.
A fierce melee is underway: soldiers charge and strike one another so intensely that their trampling raises a massive cloud of dust, making it impossible to see or identify anything clearly on the battlefield.