Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

कृपवाक्यं तथा नीत्युपदेशः

Kṛpa’s Counsel and a Discourse on Statecraft

इस प्रकार श्रीमह्याभारत विराटपर्वके अन्तर्गत योहरणपर्वमें द्रोणवाक्य एवं गुप्तचर भेजनेसे सम्बन्ध रखनेवाला सत्ताईसवाँ अध्याय पूरा हुआ,देवतातिथिपूजासु सर्वभावानुरागवान्‌ | इष्टदानो महोत्साह: स्वस्वधर्मपरायण: “देवता और अतिथियोंकी पूजामें सबका सर्वतोभावेन अनुराग होगा। सभी लोग दानको प्रिय मानेंगे, सबमें भारी उत्साह भरा होगा और सभी अपने-अपने धर्मके पालनमें तत्पर होंगे

devatātithipūjāsu sarvabhāvānurāgavān | iṣṭadāno mahotsāhaḥ svasvadharmaparāyaṇaḥ ||

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ദേവന്മാരെയും അതിഥികളെയും പൂജിച്ച് ആദരിക്കുന്നതിൽ എല്ലാവർക്കും പൂർണ്ണഹൃദയമായ സദ്ഭാവവും സ്നേഹവും ഉണ്ടാകും. ജനങ്ങൾ ദാനം ചെയ്യുന്നതിൽ ആനന്ദിക്കും; മഹോത്സാഹത്തോടെ നിറഞ്ഞിരിക്കും; തത്തത്തം ധർമ്മാനുഷ്ഠാനത്തിൽ പരായണരായിരിക്കും.

देवताin (the matter of) deities / worship of deities
देवता:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेवता
FormFeminine, Locative, Singular
अतिथि-पूजासुin the worships of guests
अतिथि-पूजासु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअतिथि-पूजा
FormFeminine, Locative, Plural
सर्व-भाव-अनुरागवान्possessing affection with one’s whole disposition (entire-heartedly affectionate)
सर्व-भाव-अनुरागवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व-भाव-अनुरागवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
इष्ट-दानःfond of giving / one for whom giving is dear
इष्ट-दानः:
Karta
TypeAdjective
Rootइष्ट-दान
FormMasculine, Nominative, Singular
महा-उत्साहःof great enthusiasm / great zeal
महा-उत्साहः:
Karta
TypeNoun
Rootमहा-उत्साह
FormMasculine, Nominative, Singular
स्व-स्व-धर्म-परायणःdevoted to one’s own respective duty
स्व-स्व-धर्म-परायणः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्व-स्व-धर्म-परायण
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
devatā (deities)
A
atithi (guests)

Educational Q&A

The verse praises a dharmic social ideal: honoring gods and guests with wholehearted respect, valuing charity, maintaining enthusiasm for righteous action, and remaining steadfast in one’s own duties (sva-dharma).

In Vaiśampāyana’s narration, this line functions as a descriptive statement of virtuous conduct and social harmony—highlighting worship, hospitality, generosity, and adherence to duty as prevailing qualities.