Shloka 26
Virāṭa-parva Adhyāya 13 — Kīcaka’s Proposition and Draupadī’s Dharmic Refusal
अत्यन्त हर्षमें भरकर एक-दूसरेको जीत लेनेकी इच्छावाले वे दोनों नरश्रेष्ठ वीर बाहुयुद्ध करने लगे। उस समय उन दोनोंमें बड़ी भयंकर भिड़न्त हुई। उनके परस्परके आघातसे इस प्रकार चटचट शब्द होने लगा, मानो वज्र और पर्वत एक-दूसरेसे टकरा गये हों ।। उभौ परमसंदहृष्टी बलेनातिबलावुभौ । अन्योन्यस्यान्तरं प्रेप्सू परस्परजयैषिणौ,दोनों अत्यन्त प्रसन्न थे। बलकी दृष्टिसे दोनों ही अत्यन्त बलशाली थे और एक-दूसरेपर चोट करनेका अवसर देखते हुए विजयके अभिलाषी हो रहे थे
vaiśampāyana uvāca | ubhau paramasaṃdahṛṣṭī balenātibalāv ubhau | anyonyasyāntaraṃ prepsū parasparajayaiṣiṇau || vajra-parvata-saṃghātasannibhaś ca tayor abhūd āghātajaḥ kaṭakaṭāśabdaḥ ||
ആ രണ്ടു നരശ്രേഷ്ഠ വീരന്മാരും പരമഹർഷത്തിൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു; ബലത്തിൽ ഇരുവരും അതിബലവാന്മാർ. പരസ്പരം വിടവ് തേടി, ജയലാലസയോടെ അവർ ബാഹുയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ അവരുടെ ഇടയിൽ ഭയങ്കരമായ ഏറ്റുമുട്ടൽ ഉണ്ടായി; പരസ്പര പ്രഹാരങ്ങളിൽ നിന്ന് ‘ചടചട’ എന്ന ശബ്ദം ഉയർന്നു—വജ്രവും പർവ്വതവും കൂട്ടിയിടിച്ചതുപോലെ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse portrays how martial exhilaration and the hunger for victory can intensify conflict: both fighters actively seek the other’s ‘opening’ (antaram). Ethically, it invites reflection on the kṣatriya drive for triumph—admirable as courage and strength, yet dangerous when victory-lust becomes the sole aim.
Two exceptionally strong warriors engage in close, arm-to-arm combat. Each looks for a moment of vulnerability in the other, and their impacts create a terrifying clash, likened to a thunderbolt striking a mountain.