Shloka 6
Virāṭa-parva, Adhyāya 12 — Concealed Service in Matsya and Bhīma’s Arena Victory
नकुल उवाच पज्चानां पाण्डुपुत्राणां ज्येष्ठो भ्राता युधिष्ठिर: । तेनाहमश्रैषु पुरा नियुक्त: शत्रुकर्शन,नकुल बोले--शत्रुदमन! सुनिये, पाँचों पाण्डवोंमें जो बड़े भ्राता युधिष्ठिर हैं, उन्होंने पहले मुझे घोड़ोंकी देखभालके कामपर लगा रखा था। मैं घोड़ोंकी जाति पहचानता हूँ एवं उन्हें सब प्रकारकी शिक्षा देनेकी कला भी जानता हूँ। दुष्ट घोड़ोंकी दुष्टता-निवारणका ढंग भी मुझे मालूम है तथा घोड़ोंकी चिकित्सा भी मैं पूर्णरूपसे जानता हूँ
nakula uvāca | pañcānāṃ pāṇḍuputrāṇāṃ jyeṣṭho bhrātā yudhiṣṭhiraḥ | tenāham aśvaiḥ purā niyuktaḥ śatrukarśana ||
നകുലൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ശത്രുദമനാ! പാണ്ഡുവിന്റെ അഞ്ചു പുത്രന്മാരിൽ ജ്യേഷ്ഠൻ യുധിഷ്ഠിരൻ. അവൻ തന്നെയാണ് മുമ്പ് എന്നെ കുതിരകളുടെ പരിപാലനവും നടത്തിപ്പും ഏൽപ്പിച്ചത്.
नकुल उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma expressed as disciplined service: even a prince accepts an assigned role under the rightful authority of the eldest, showing humility, competence, and readiness to contribute through one’s specialized skills.
Nakula introduces himself by stating that Yudhiṣṭhira, the eldest among the five Pāṇḍavas, had earlier entrusted him with the responsibility of horses—establishing his credentials and suitability for a role connected with horse-care during the Virāṭa episode.