Shloka 13
Nakula’s Reception in Matsya: Appointment as Aśvasūta
Horse-master
सखीक्षव तस्या: परिचारिकास्तथा प्रियश्न तासां स बभूव पाण्डव:,शक्तिशाली अर्जुन विराटकन्या उत्तरा, उसकी सखियों तथा सेविकाओंको भी गीत, वाद्य एवं नृत्यकलाकी शिक्षा देने लगे। इससे वे उन सबके प्रिय हो गये। छद्मवेशमें कन्याओंके साथ रहते हुए भी अर्जुन अपने मनको सदा पूर्णरूपसे वशमें रखते और उन सबको प्रिय लगनेवाले कार्य करते थे। इस रूपमें वहाँ रहते हुए अर्जुनको बाहर अथवा अन्तःपुरके कोई भी मनुष्य पहचान न सके
vaiśampāyana uvāca | sakhīkṣava tasyāḥ paricārikās tathā priyaś ca tāsāṃ sa babhūva pāṇḍavaḥ | śaktiśālī arjuno virāṭakanyām uttarāṃ tasyāḥ sakhīḥ sevīkāś ca gīta-vādya-nṛtya-kalāyāṃ śikṣayām āsa | tena sa tāsāṃ sarvāsāṃ priyaḥ samapadyata | chadma-veṣe kanyābhiḥ saha vasann api arjunaḥ svamanaḥ sadā pūrṇarūpeṇa vaśe dhārayām āsa, sarvāṇi ca tāsu priyāṇi karmāṇi cakāra | evaṃ tatra vasataḥ arjunasya bahiḥ antaḥpure vā kaścid api manuṣyo na taṃ pratyabhijānāt ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ശക്തിമാൻ പാണ്ഡവൻ അർജുനൻ വിരാടകുമാരി ഉത്തരയ്ക്കും അവളുടെ സഖിമാർക്കും പരിചാരികമാർക്കും കൂടി ഗാനം, വാദ്യം, നൃത്തം എന്നീ കലകൾ പഠിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. അതിനാൽ അവൻ അവരൊക്കെയും പ്രിയങ്കരനായി. വേഷമാറ്റത്തോടെ കന്യകളുടെ ഇടയിൽ താമസിച്ചിട്ടും അവൻ മനസ്സിനെ എപ്പോഴും പൂർണ്ണമായി നിയന്ത്രിച്ചു; അതുകൊണ്ട് അവിടെ കഴിയുമ്പോൾ പുറത്തു നടക്കുന്നവരും അന്തഃപുരത്തിനുള്ളിലെവരും— ആരും അവനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even in situations that could invite suspicion or temptation, dharma is upheld through strict self-restraint (manaḥ-vaśa) and conduct that protects others’ trust and one’s own integrity.
During the Pāṇḍavas’ incognito period, Arjuna—unrecognized in disguise—serves in the palace by teaching Uttarā and her companions music and dance, becoming well-liked while ensuring no one identifies him.