Shloka 14
दमयन्त्याः कार्यनिश्चयः — Damayantī’s Crisis Plan and Vārṣṇeya’s Departure
श्रुतानि देवलिड्रानि तर्कयामास भारत । देवानां यानि लिड्डानि स्थविरेभ्य: श्रुतानि मे,शरणं प्रति देवानां प्राप्तकालममन्यत । भारत! उसने अपने सुने हुए देवचिह्ञोंपर भी विचार किया। वह मन-ही-मन कहने लगी 'मैंने बड़े-बूढ़े पुरुषोंसे देवताओंकी पहचान करानेवाले जो लक्षण या चिह्न सुन रखे हैं, उन्हें यहाँ भूमिपर बैठे हुए इन पाँच पुरुषोंमेंसे किसी एकमें भी नहीं देख पाती हूँ।! उसने अनेक प्रकारसे निश्चय और बार-बार विचार करके देवताओंकी शरणमें जाना ही समयोचित कर्तव्य समझा
bṛhadaśva uvāca | śrutāni devaliṅgāni tarkayāmāsa bhārata | devānāṃ yāni liṅgāni sthavirebhyaḥ śrutāni me, śaraṇaṃ prati devānāṃ prāptakālam amanyata |
ഓ ഭാരതാ! അവൾ കേട്ടിരുന്ന ദേവലക്ഷണങ്ങളെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു. “മുതിർന്നവരിൽ നിന്ന് ദേവന്മാരെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള അടയാളങ്ങൾ ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; എന്നാൽ ഇവിടെ നിലത്ത് ഇരിക്കുന്ന ഈ അഞ്ചുപേരിലും അവ ഒന്നും കാണുന്നില്ല” എന്ന് അവൾ ഉള്ളിൽ പറഞ്ഞു. പലവിധം വീണ്ടും വീണ്ടും വിചാരിച്ച്, ഈ സമയത്ത് ദേവന്മാരുടെ ശരണം തേടുന്നതാണ് യുക്തമെന്ന് അവൾ നിശ്ചയിച്ചു.
बृहदश्व उवाच
Educational Q&A
When ordinary perception and inherited criteria fail to yield certainty, one should deliberate carefully and then take timely refuge in a higher moral and spiritual support (śaraṇa), rather than act rashly.
A woman (implied by the verbs and context) examines the five men before her, compares them with the divine identifying marks she learned from elders, finds no clear match, and therefore decides that the appropriate step is to seek the gods’ protection and guidance.