Shloka 28
वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! ऐसा कहकर लोकरक्षक भगवान् धर्म अन्तर्धान हो गये एवं सुखपूर्वक सोकर उठनेसे श्रमरहित हुए मनस्वी वीर पाण्डवगण एकत्र होकर आश्रममें लौट आये। वहाँ आकर उन्होंने उस तपस्वी ब्राह्मणको उसकी अरणी एवं मन्थनकाष्ठ दे दिये ।। इदं समुत्थानसमागतं महत् पितुश्च पुत्रस्य च कीर्तिवर्धनम् । पठन् नर: स्याद् विजितेन्द्रियो वशी सपुत्रपौत्र: शतवर्षभाग् भवेत्,भीम, अर्जुन, नकुल और सहदेवके पुनः जीवनलाभ करनेसे सम्बन्ध रखनेवाले तथा पिता धर्म और पुत्र युधिष्ठिके संवाद तथा समागमरूप कीर्तिको बढ़ानेवाले इस प्रशस्त उपाख्यानका जो पुरुष पाठ करता है, वह जितेन्द्रिय, वशी तथा पुत्र-पौत्रोंसे सम्पन्न होकर सौ वर्षतक जीवित रहता है
vaiśampāyana uvāca—rājan, evaṃ uktvā lokarakṣako bhagavān dharmaḥ antardhānaṃ gataḥ. atha sukhapūrvakaṃ suptvā utthānena śramarahitāḥ manasvinaḥ vīrāḥ pāṇḍavāḥ sametya āśramaṃ pratyāgacchan. tatra āgatya te tasmai tapasvine brāhmaṇāya tasya araṇīṃ ca manthanakāṣṭhaṃ ca prāyacchan. idaṃ samutthāna-samāgataṃ mahat pituś ca putrasya ca kīrtivardhanam. paṭhan naraḥ syād vijitendriyo vaśī saputrapautraḥ śatavarṣabhāg bhavet.
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ലോകരക്ഷകനായ ഭഗവാൻ ധർമ്മൻ അപ്രത്യക്ഷനായി. തുടർന്ന് മഹാമനസ്സുള്ള പാണ്ഡവർ സുഖമായി ഉറങ്ങി എഴുന്നേറ്റ് ക്ഷീണമില്ലാതെ ഒന്നിച്ചുകൂടി ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. അവിടെ എത്തി അവർ ആ തപസ്വി ബ്രാഹ്മണന് അവന്റെ അരണിയും മഥനകാഷ്ഠവും തിരികെ നൽകി. പുനർമിളനവും പുനരുജ്ജീവനവും നിറഞ്ഞ ഈ മഹത്തായ മംഗളോപാഖ്യാനം പിതാവായ ധർമ്മന്റെയും പുത്രനായ യുധിഷ്ഠിരന്റെയും കീർത്തി വർധിപ്പിക്കുന്നു. ഇതു പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ ഇന്ദ്രിയജയിയും സംയമിയും ആയി, പുത്രപൗത്രസമ്പന്നനായി, നൂറുവർഷായുസ്സ് പ്രാപിക്കുന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage emphasizes dharma expressed as self-mastery and ethical steadfastness: when righteousness is upheld, divine support is revealed, and the narrative itself is presented as spiritually beneficial—cultivating sense-control, stability, and auspicious continuity of family and life.
After speaking, the deity Dharma vanishes. The Pāṇḍavas, refreshed and reunited, return to the hermitage and restore the ascetic Brāhmaṇa’s ritual implements (araṇī and manthanakāṣṭha). The verse then closes with a phalaśruti, stating the merit gained by reciting this fame-enhancing episode about Dharma (father) and Yudhiṣṭhira (son).