Shloka 31
Dvaītavana: Brahmaghoṣa, Rṣi-saṅgha, and Baka Dālbhyā’s Upadeśa to Yudhiṣṭhira
तं॑ ते वनगतं दृष्टवा कस्मान्मन्युर्न वर्धते । परंतप! जिन्होंने पराजित नरेशोंके दिये हुए अद्भुत आकारवाले रथों, घोड़ों और हाथियोंसे घिरे हुए कितने ही राजाओंसे बलपूर्वक धन लिये थे, जो एक ही वेगसे पाँच सौ बाणोंका प्रहार करते हैं, उन्हीं अर्जुनको वनवासका कष्ट भोगते देख शत्रुओंपर आपका क्रोध क्यों नहीं बढ़ता? || २९-३० $ ।। श्यामं बृहन्तं तरुणं चर्मिणामुत्तमं रणे
vaiśampāyana uvāca | taṁ te vanagataṁ dṛṣṭvā kasmān manyur na vardhate | paraṁtapa |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ഹേ പരന്തപാ! വനത്തിലേക്കുപോയ ആ അർജുനനെ കണ്ടിട്ടും നിന്റെ കോപം എന്തുകൊണ്ട് വർധിക്കുന്നില്ല? തോറ്റ രാജാക്കന്മാർ നൽകിയ അത്ഭുതാകൃതിയിലുള്ള രഥങ്ങൾ, കുതിരകൾ, ആനകൾ എന്നിവ കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടവൻ, അനേകം രാജാക്കളിൽ നിന്ന് ബലപ്രയോഗത്തോടെ ധനം പിടിച്ചെടുത്തവൻ, ഒരൊറ്റ വേഗത്തിൽ അഞ്ചുനൂറ് അമ്പുകളുടെ പ്രഹാരം നടത്താൻ കഴിയുന്നവൻ— ആ അർജുനൻ വനവാസത്തിന്റെ കഷ്ടം അനുഭവിക്കുന്നതു കണ്ടിട്ടും ശത്രുക്കളോടുള്ള നിന്റെ രോഷം എന്തുകൊണ്ട് ജ്വലിക്കുന്നില്ല?
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the kṣatriya ethic that injustice—especially the humiliation and suffering of a great warrior through wrongful exile—ought to awaken righteous indignation and resolve to restore dharma, rather than passive acceptance.
Vaiśampāyana describes a speaker’s astonishment that a warrior addressed as ‘Paraṁtapa’ is not inflamed with anger upon seeing Arjuna, famed for overpowering kings and unmatched archery, now enduring the hardships of forest exile.