Shloka 23
मārkaṇḍeya-ukta yuddha-vyūha-pratyavyūhaḥ
Battle Formations and Countermeasures in the Rāmopākhyāna
वैशम्पायन उवाच सा ताननुप्रेक्ष्य विशालनेत्रा जिघृक्षमाणानवभर्त्सयन्ती । प्रोवाच मा मा स्पृशतेति भीता धौम्यं प्रचुक्रोश पुरोहितं सा,वैशम्पायनजी कहते हैं-जनमेजय! उस समय जयद्रथके साथी आश्रममें प्रविष्ट होकर द्रौपदीको पकड़ लेना चाहते थे। यह देख विशाल नेत्रोंवाली द्रौपदी उन्हें डाँटकर बोली--'“खबरदार, कोई मेरे शरीरका स्पर्श न करे।” फिर भयभीत होकर उसने अपने पुरोहित धौम्य मुनिको पुकारा
vaiśampāyana uvāca sā tān anuprekṣya viśālanetrā jighṛkṣamāṇān avabhartsayantī | provāca mā mā spṛśateti bhītā dhaumyaṃ pracukrośa purohitaṃ sā ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അവളെ പിടിക്കാനൊരുങ്ങിയ അവരെ കണ്ടപ്പോൾ വിശാലനേത്രയായ ദ്രൗപദി അവരെ ശാസിച്ചു; ഭീതിയോടെ “വേണ്ട, വേണ്ട—എന്നെ സ്പർശിക്കരുത്!” എന്ന് നിലവിളിച്ചു. പിന്നെ അവൾ തന്റെ കുലപുരോഹിതനായ ധൗമ്യ മുനിയെ ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a clear dharmic boundary: coercive touching and seizure are adharma. Draupadī’s protest and her appeal to a respected authority (the purohita) emphasize the moral gravity of violating personal dignity and bodily autonomy.
Jayadratha’s companions enter the hermitage and attempt to seize Draupadī. She sees them, rebukes them, warns them not to touch her, and in fear calls out loudly for the sage Dhaumya, the Pāṇḍavas’ family priest.