Shloka 5
Vyāsa’s Consolation to Yudhiṣṭhira: Tapas, Kāla, and the Difficulty of Dāna (दान-तपस्-विवेकः)
आस्थाय रथशार्दूला: शीघ्रमेव ययुस्तत: । उन रथोंमें तेज चलनेवाले घोड़े जुते हुए थे। वे सभी रथ युद्धकी आवश्यक सामग्रियोंसे पूर्णतः सम्पन्न थे। रथियोंमें श्रेष्ठ पाण्डव उनपर आरूढ़ हो शीघ्र ही वहाँसे चल दिये ।। ४३ || ततः कौरवसैन्यानां प्रादुरासीन््महास्वन:,फिर तो कौरव सैनिकोंकी बड़ी भयंकर गर्जना सुनायी देने लगी। महारथी पाण्डवोंको एक साथ धावा बोलते देख विजयश्रीसे सुशोभित होनेवाले आकाशचारी महारथी गन्धर्व बड़ी उतावलीके साथ क्षणभरमें उस वनके भीतर ऐसे एकत्र हो गये मानो उन्हें किसीका भय न हो। तदनन्तर अपनी विजयसे उल्लसित होते हुए सारे गन्धर्व शत्रुओंका सामना करनेके लिये लौट पड़े
āsthāya rathaśārdūlāḥ śīghram eva yayus tataḥ | tataḥ kauravasainyānāṃ prādurāsīn mahāsvanaḥ |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അവർ ശ്രേഷ്ഠരഥങ്ങളിൽ കയറി ഉടൻതന്നെ മഹാ ത്വരയോടെ പുറപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ കൗരവസൈന്യത്തിൽ ഭയങ്കരമായ ഗർജ്ജനം ഉയർന്നു. പാണ്ഡുപുത്ര മഹാരഥന്മാർ ഒരുമിച്ച് ആക്രമിച്ചു വരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, വിജയവിശ്വാസത്തിൽ ദീപ്തരായ ആകാശചാരി ഗന്ധർവവീരന്മാർ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ആ വനത്തിനുള്ളിൽ ആരെയും ഭയപ്പെടാത്തവരെപ്പോലെ ഒന്നിച്ചു കൂടി. പിന്നെ സ്വന്തം വിജയത്തിൽ ഉല്ലസിച്ച്, അവർ എല്ലാവരും ശത്രുവിനെ നേരിടാൻ തിരിഞ്ഞു മടങ്ങി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights kṣatriya resolve and preparedness: when conflict becomes unavoidable, leaders must act decisively, equipped and united, while recognizing that victory can breed overconfidence—an ethical caution embedded in the Gandharvas’ exultant return to face the enemy.
The Pāṇḍava warriors quickly mount their chariots and advance. In response, the Kaurava forces raise a thunderous battle-cry. The Gandharva heroes, moving swiftly and fearlessly, assemble in the forest and turn back—buoyed by prior success—to confront the oncoming opponents.