Shloka 9
मधुकैटभवधोपाख्यानम्
The Account of the Slaying of Madhu and Kaiṭabha
ततस्तु मुदितो राजन् देवराज: शतक्रतुः । ऐरावतं समास्थाय ता: पश्चन् मुदिता: प्रजा:,सब लोग बड़ी प्रसन्नताके साथ अपने-अपने धर्मोंमें स्थित रहते थे। अपनी उन सारी प्रजाको आनन्दित देखकर बलासुरके शत्रु देवराज इन्द्र बड़ी प्रसन्नताका अनुभव करते थे। एक दिनकी बात है, इन्द्र ऐगावत हाथीपर आरूढ़ हो चैनसे दिन बिताती हुई अपनी प्रजाको देखनेके लिये भ्रमण करने लगे
tatastu mudito rājan devarājaḥ śatakratuḥ | airāvataṃ samāsthāya tāḥ paśyan muditāḥ prajāḥ ||
അതിനുശേഷം, ഹേ രാജാവേ, നൂറു യജ്ഞങ്ങളുടെ കർത്താവായ ദേവരാജ ശതക്രതു ഇന്ദ്രൻ അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു. ഐരാവതത്തിൽ കയറി, തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ധർമ്മങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായി ആനന്ദിക്കുന്ന പ്രജയെ നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് എല്ലാടവും സഞ്ചരിച്ചു. സമസ്ത ജനങ്ങളും തൃപ്തരായി ധർമ്മനിഷ്ഠരായി കാണപ്പെട്ടതോടെ ബലശത്രുവായ ഇന്ദ്രൻ ഗാഢ സംതൃപ്തിയോടെ അവരുടെ ക്ഷേമം നോക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an ethical ideal of governance: the ruler’s joy is grounded in seeing the people established in their own dharma and living contentedly. A king (or protector) should actively observe and safeguard social well-being rather than rule in abstraction.
Vaiśaṃpāyana describes Indra’s satisfaction on seeing his subjects happy and dutiful. Indra mounts his elephant Airāvata and goes on a tour to observe the populace, emphasizing his role as a vigilant divine ruler.