Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

मधुकैटभवधोपाख्यानम्

The Account of the Slaying of Madhu and Kaiṭabha

आश्रमांश्व विचित्रांश्व नदीश्ष विविधा: शुभा: । नगराणि समृद्धानि खेटान्‌ जनपदांस्तथा,राजन! विचित्र आश्रमों, नाना प्रकारकी कल्याण-कारिणी नदियों, समृद्धिशाली नगरों, गाँवों, जनपदों, प्रजापालन-कुशल धर्मात्मा नरेशों, कुओं, पौसलों, बावलियों, तालाबों तथा ब्रह्मचर्यपरायण श्रेष्ठ ब्राह्मणोंद्वारा सेवित अनेकानेक सरोवरोंका अवलोकन करते हुए शतक्रतु इन्द्र एक रमणीय भूभागमें उतरे

vaiśampāyana uvāca |

āśramāṁś ca vicitrāṁś ca nadīś ca vividhāḥ śubhāḥ |

nagarāṇi samṛddhāni kheṭān janapadāṁs tathā ||

വൈശംപായനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, (ഇന്ദ്രൻ) വിചിത്രമായ ആശ്രമങ്ങൾ, പലവിധ ശുഭകരമായ നദികൾ, സമൃദ്ധമായ നഗരങ്ങൾ, ഗ്രാമങ്ങൾ, ജനപദങ്ങൾ എന്നിവ കണ്ടു.

आश्रमान्hermitages
आश्रमान्:
Karma
TypeNoun
Rootआश्रम
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
विचित्रान्variegated/wondrous
विचित्रान्:
Karma
TypeAdjective
Rootविचित्र
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
नदीःrivers
नदीः:
Karma
TypeNoun
Rootनदी
FormFeminine, Accusative, Plural
विविधाःvarious
विविधाः:
Karma
TypeAdjective
Rootविविध
FormFeminine, Accusative, Plural
शुभाःauspicious/beneficial
शुभाः:
Karma
TypeAdjective
Rootशुभ
FormFeminine, Accusative, Plural
नगराणिcities
नगराणि:
Karma
TypeNoun
Rootनगर
FormNeuter, Accusative, Plural
समृद्धानिprosperous
समृद्धानि:
Karma
TypeAdjective
Rootसमृद्ध
FormNeuter, Accusative, Plural
खेटान्villages/market-towns
खेटान्:
Karma
TypeNoun
Rootखेट
FormMasculine, Accusative, Plural
जनपदान्countries/districts
जनपदान्:
Karma
TypeNoun
Rootजनपद
FormMasculine, Accusative, Plural
तथाlikewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
R
rājan (the king addressed, i.e., Janamejaya)
Ā
āśrama (hermitages)
N
nadī (rivers)
N
nagara (cities)
K
kheṭa (villages/market-towns)
J
janapada (districts/territories)

Educational Q&A

The verse highlights an ideal landscape where prosperity (samṛddhi) and sanctity (āśramas, śubhā nadīs) coexist—implying that righteous order supports both material well-being and spiritual practice.

The narrator describes a journey or survey of the land: wondrous hermitages, auspicious rivers, and flourishing human settlements are being observed, setting a scene of a well-ordered realm.