Shloka 28
मधुकैटभवधोपाख्यानम्
The Account of the Slaying of Madhu and Kaiṭabha
कुमित्राण्यनपाश्रित्य कि वै सुखतरं ततः । यत्राहानि न गण्यन्ते नैनमाहुर्महाशनम्,बकने कहा--जो दिनके आठवें या बारहवें भागमें अपने घरपर भोजनके लिये केवल शाक पका लेता है परंतु कुमित्रोंकी शरणमें नहीं जाता, उस पुरुषको जो सुख प्राप्त है, उससे बढ़कर सुख और कया हो सकता है? जहाँ दिन नहीं गिने जाते--जहाँ प्रतिदिन अन्नकी प्राप्तिके लिये चिन्ता नहीं करनी पड़ती; वही सुखी है। उसे लोग अधिक खानेवाला अथवा पेटू नहीं कहते हैं
bakah uvāca — kumitrāṇy anapāśritya kiṁ vai sukhataram tataḥ | yatrāhāni na gaṇyante nainam āhur mahāśanam ||
ബകൻ പറഞ്ഞു—കുമിത്രങ്ങളുടെ ആശ്രയം തേടാതെ ജീവിക്കുന്നതിലധികം സന്തോഷം എന്തുണ്ട്? അവിടെ ആശങ്കയോടെ ദിവസങ്ങൾ എണ്ണേണ്ടതില്ല; അവനെ ‘മഹാശനൻ’ (അതി ഭക്ഷകൻ) എന്നു മുദ്രകുത്തുകയും ഇല്ല. സ്വന്തം വീട്ടിൽ അല്പം ശാകം പാകം ചെയ്ത്, ദിനംപ്രതി അന്നത്തിനുള്ള പേടിയും ദുഷ്സംഗത്തിന്റെ ആശ്രയവും കൂടാതെ കഴിയുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ സന്തുഷ്ടൻ.
बक उवाच
Educational Q&A
Happiness lies in self-reliant, simple living and in avoiding dependence on harmful companions; freedom from anxious day-counting and social blame comes from contentment and ethical independence.
Baka speaks reflectively, contrasting a modest, home-based meal and independence with the insecurity and moral compromise that can come from seeking support among ‘bad friends,’ presenting a moral observation within the Vana Parva discourse.