Shloka 27
मधुकैटभवधोपाख्यानम्
The Account of the Slaying of Madhu and Kaiṭabha
बक उवाच अष्टमे द्वादशे वापि शाकं यः पचते गृहे,बकने कहा--जो दिनके आठवें या बारहवें भागमें अपने घरपर भोजनके लिये केवल शाक पका लेता है परंतु कुमित्रोंकी शरणमें नहीं जाता, उस पुरुषको जो सुख प्राप्त है, उससे बढ़कर सुख और कया हो सकता है? जहाँ दिन नहीं गिने जाते--जहाँ प्रतिदिन अन्नकी प्राप्तिके लिये चिन्ता नहीं करनी पड़ती; वही सुखी है। उसे लोग अधिक खानेवाला अथवा पेटू नहीं कहते हैं
baka uvāca | aṣṭame dvādaśe vāpi śākaṃ yaḥ pacate gṛhe |
ബകൻ പറഞ്ഞു—ദിവസത്തിന്റെ എട്ടാം ഭാഗത്തിലായാലും പന്ത്രണ്ടാം ഭാഗത്തിലായാലും, തന്റെ വീട്ടിൽ തന്നെ ആഹാരത്തിനായി വെറും ശാകം മാത്രം പാകം ചെയ്ത്, കുമിത്രങ്ങളുടെ ആശ്രയത്തിലേക്ക് പോകാത്ത മനുഷ്യൻ നേടുന്ന സുഖത്തേക്കാൾ വലിയ സുഖം എന്തുണ്ട്? എവിടെ ദിവസങ്ങൾ എണ്ണപ്പെടുന്നില്ല, എവിടെ പ്രതിദിനം അന്നലാഭത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത വേണ്ടതില്ല—അവിടെയേ യഥാർത്ഥ സന്തോഷം. അത്തരം മനുഷ്യനെ ജനങ്ങൾ അതിഭോജി എന്നും ഉദരദാസൻ എന്നും വിളിക്കുകയില്ല.
बक उवाच
Educational Q&A
True happiness lies in self-reliant simplicity—being able to sustain oneself at home with modest food—rather than depending on unreliable companions. Freedom from daily anxiety about provisions is presented as a higher form of well-being than social dependence or indulgence.
Baka is speaking reflectively, praising the peace of a person who cooks a simple meal at home even if it is late in the day, and contrasting that stable contentment with the insecurity of seeking support from ‘bad friends’ and the social stigma of being seen as greedy.