Mahabharata 3.190.45 — Vana Parva, Adhyaya 190, Shloka 45
अध्याय १९० — वामदेव-वाम्य-वृत्तान्तः
The Vāmadeva Horses Episode and the Ethics of Promise
दृष्टवा लोक॑ समस्तं च विस्मितो नावबुध्यसे । ततो$सि वकत्राद् विप्रषे द्रुतं निःसारितो मया
dṛṣṭvā lokaṃ samastaṃ ca vismito nāvabudhyase | tato 'si vaktrād vipraṣe drutaṃ niḥsārito mayā, vipraśiromaṇe |
ദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—സമസ്ത ലോകവും കണ്ടു നീ വിസ്മയത്തിൽ മുങ്ങി വ്യക്തബോധത്തിലേക്കു മടങ്ങാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; അതുകൊണ്ട്, ഹേ വിപ്രർഷേ, ഞാൻ നിന്നെ വേഗത്തിൽ എന്റെ വായിലൂടെ പുറത്തെടുത്തു. സകല ചരാചര ജഗത്തും നശിച്ച് ഏകാർണവത്തിൽ ലീനമായത് കണ്ടു നീ വ്യാകുലനായെന്നു ഞാൻ അറിഞ്ഞു; അതിനാലാണ് ഞാൻ നിന്നെ വീണ്ടും ലോകദർശനം ചെയ്യിച്ചത്. നീ എന്റെ ശരീരാന്തരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് സമഗ്ര വിശ്വം കണ്ടു വിമൂഢനായി സ്വസ്ഥതയിലേക്കു മടങ്ങാൻ കഴിയാതിരുന്നപ്പോൾ, ആ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഞാൻ നിന്നെ പുറത്തേക്ക് മോചിപ്പിച്ചു.
देव उवाच
Educational Q&A
A finite mind can be overwhelmed by direct encounter with the totality of creation and dissolution; the deity’s compassion moderates revelation, restoring the seeker’s stability. Divine knowledge is given in a way that protects the recipient, emphasizing grace alongside awe.
The deity addresses a brahmin-sage who has witnessed the entire cosmos (including its dissolution into a single ocean) from within the deity. Seeing the sage stunned and unable to recover awareness, the deity swiftly releases him outward from the mouth and explains the reason: to relieve his distress and re-show the world in a bearable manner.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.