Shloka 37
अध्याय १९० — वामदेव-वाम्य-वृत्तान्तः
The Vāmadeva Horses Episode and the Ethics of Promise
सर्वलोके च मां भक्ता: पूजयन्ति च सर्वश: । यच्च किंचित् त्वया प्राप्तं मयि क्लेशात्मकं द्विज,समस्त जगत्में भक्त पुरुष सब प्रकारसे मेरी आराधना करते हैं। तुमने मेरे निकट आकर जो कुछ भी क्लेश उठाया है, ब्रह्मन! वह सब तुम्हारे भावी कल्याण और सुखका साधक है। अनघ! लोकमें तुमने जो कोई भी स्थावर-जंगम पदार्थ देखा है, उसके रूपमें सर्वथा मेरा भूत-भावन आत्मा ही प्रकट हुआ है। सम्पूर्ण लोकोंके पितामह ब्रह्मा मेरा आधा अंग हैं
sarvaloke ca māṁ bhaktāḥ pūjayanti ca sarvaśaḥ | yac ca kiñcit tvayā prāptaṁ mayi kleśātmakaṁ dvija, samasta jagat-meṁ bhakta puruṣa sab prakāra-se merī ārādhanā karate haiṁ | tumne mere nikaṭ ākar jo kuch bhī kleś uṭhāyā hai, brāhman! vah sab tumhāre bhāvī kalyāṇa aura sukha-kā sādhaka hai | anagha! loka-meṁ tumne jo koī bhī sthāvara-jaṅgama padārtha dekhā hai, uske rūpa-meṁ sarvathā merā bhūta-bhāvana ātmā hī prakaṭ huā hai | sampūrṇa lokoṁ-ke pitāmaha brahmā merā ādhā aṅga haiṁ
ദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു— സർവ്വലോകങ്ങളിലും എന്റെ ഭക്തർ എല്ലാ വിധത്തിലും എന്നെ പൂജിക്കുന്നു. ഹേ ദ്വിജാ, എന്നിലേക്കു വരുന്നതിനിടെ നീ അനുഭവിച്ച കഷ്ടം എല്ലാം നിശ്ചയമായും നിന്റെ ഭാവി ക്ഷേമത്തിനും സുഖത്തിനും ഉപകരിക്കും. ഹേ അനഘാ, ലോകത്തിൽ നീ കണ്ട സ്ഥാവര-ജംഗമമായ എല്ലാറ്റിലും, അവിടവിടെയെല്ലാം അതേ രൂപത്തിൽ എന്റെ ഭൂതഭാവന ആത്മാവുതന്നെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. സർവ്വലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് എന്റെ അർദ്ധാംഗമാണ്.
देव उवाच
Educational Q&A
Devotion is universal and many-formed, and hardships endured in seeking the divine can become instruments of future good. The passage also teaches divine immanence: the same supreme Self is present in all beings—moving and unmoving—and even cosmic figures like Brahmā are portrayed as dependent expressions of that supreme reality.
A deity addresses a brahmin who has approached after undergoing difficulties. The deity reassures him that his suffering is meaningful and beneficial, then expands the vision to a cosmic perspective: all that the brahmin has seen in the world is a manifestation of the deity’s own Self, culminating in a statement of supremacy over Brahmā.