Shloka 35
कामीकवन-समागमः
Kāmyaka Forest Meeting: Kṛṣṇa’s Visit; Mārkaṇḍeya and Nārada Arrive
“फिर उस धुृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनकों जीतना उनके लिये कौन बड़ी बात है, जो कपटटद्यूतका सेवन करनेवाला, लोकद्रोही, दम्भी तथा मोहमें डूबा हुआ है ।। मातरं चैव शोचामि कृपणां पुत्रगृद्धिनीम् यास्माकं नित्यमाशास्ते महत्त्वमधिकं परै:,“मैं पुत्रोंके प्रति स्नेह रखनेवाली अपनी उस दीन माताके लिये शोक करता हूँ, जो सदा यह आशा रखती है कि हम सभी भाइयोंका महत्त्व शत्रुओंसे बढ़-चढ़कर हो
mātaraṃ caiva śocāmi kṛpaṇāṃ putragṛddhinīm | yāsmākaṃ nityam āśāste mahattvam adhikaṃ paraiḥ ||
അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ദുര്യോധനനെ ജയിക്കുന്നത് അവർക്കെന്ത് വലിയ കാര്യം? അവൻ കപടചൂതാട്ടത്തിൽ ആസക്തൻ, ലോകദ്രോഹി, ദംഭി, മോഹത്തിൽ മുങ്ങിയവൻ. പിന്നെ, പുത്രസ്നേഹത്തിൽ പിടഞ്ഞിരിക്കുന്ന എന്റെ ദീനയായ മാതാവിനായി ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നു—ഞങ്ങൾ സഹോദരങ്ങൾ ശത്രുക്കളെക്കാൾ മഹത്വത്തിൽ മികവുറ്റവരാകണമെന്നു അവൾ എപ്പോഴും പ്രത്യാശിക്കുന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how intense attachment—especially a parent’s fixation on a child’s supremacy—can feed unethical ambition and become a cause of sorrow. It implicitly critiques the desire to outshine rivals at any cost, contrasting worldly ‘greatness’ with moral discernment.
In Vaiśampāyana’s narration, the speaker voices lament: defeating Duryodhana is not considered difficult given his deceitful and deluded conduct, yet the speaker grieves for his mother, who continually hopes her sons will be greater than their opponents—an expectation that binds her to impending suffering.