Shloka 27
कामीकवन-समागमः
Kāmyaka Forest Meeting: Kṛṣṇa’s Visit; Mārkaṇḍeya and Nārada Arrive
दैवं पुरुषकारेण को वज्चयितुमह्ति दैवमेव परं मन्ये पुरुषार्थो निरर्थक:,“कौन ऐसा मनुष्य है, जो पुरुषार्थके बलसे दैवको वंचित कर सके। मैं तो दैवको ही बड़ा मानता हूँ, पुरुषार्थ व्यर्थ है
daivaṃ puruṣakāreṇa ko vañcayitum arhati? daivam eva paraṃ manye, puruṣārtho nirarthakaḥ.
മനുഷ്യപ്രയത്നത്തിന്റെ ബലത്തിൽ ദൈവത്തെ ആരാണ് വഞ്ചിക്കാൻ കഴിയുക? ഞാൻ ദൈവത്തെയേ പരമമെന്ന് കരുതുന്നു; വെറും പുരുഷാർത്ഥം വ്യർത്ഥം.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse asserts the supremacy of daiva (destiny/providence) over puruṣakāra (human effort), suggesting that personal striving cannot override what is fated, and warning against overconfidence in one’s agency.
In Vaiśampāyana’s narration, a reflective statement is made emphasizing that outcomes are governed chiefly by destiny; it frames the surrounding events with a fatalistic-philosophical lens, interpreting human plans as limited before providence.