Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

Kailāsa-darśana, Badarī-vāsa, and Sarasvatī–Dvaitavana Transition (कैलासदर्शन–बदरीवास–सरस्वतीद्वैतवनगमनम्)

मृगाणामथ सिंहानां व्याप्राणां च विशाम्पते ऋक्षाणां महिषाणां च पन्नगानां तथा गवाम्‌

mṛgāṇām atha siṁhānāṁ vyāghrāṇāṁ ca viśāmpate | ṛkṣāṇāṁ mahiṣāṇāṁ ca pannagānāṁ tathā gavām ||

അർജുനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ജനാധിപതേ! (ഞാൻ കണ്ടത്) മാൻ, സിംഹം, വ്യാഘ്രം; കരടി, മഹിഷം; അതുപോലെ സർപ്പങ്ങളും പശുക്കളും.

मृगाणाम्of deer/animals (mṛgas)
मृगाणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमृग
FormMasculine, Genitive, Plural
अथand then/also
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
सिंहानाम्of lions
सिंहानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसिंह
FormMasculine, Genitive, Plural
व्याघ्राणाम्of tigers
व्याघ्राणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootव्याघ्र
FormMasculine, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
विशाम्of the people/subjects (viś)
विशाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविश्
FormFeminine, Genitive, Plural
पतेO lord
पते:
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Vocative, Singular
ऋक्षाणाम्of bears
ऋक्षाणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootऋक्ष
FormMasculine, Genitive, Plural
महिषाणाम्of buffaloes
महिषाणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहिष
FormMasculine, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
पन्नगानाम्of serpents
पन्नगानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपन्नग
FormMasculine, Genitive, Plural
तथाlikewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
गवाम्of cows/cattle
गवाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगो
FormFeminine, Genitive, Plural

अजुन उवाच

A
Arjuna
M
mṛga (deer)
S
siṁha (lion)
V
vyāghra (tiger)
ṛkṣa (bear)
M
mahiṣa (buffalo)
P
pannaga (serpent)
G
go (cattle/cow)

Educational Q&A

The verse functions as a formal enumeration addressed to a king (“viśāmpate”), evoking the breadth of living beings in the forest—prey, predators, and domesticated cattle—suggesting an inclusive view of the natural order that a ruler must understand and protect.

Arjuna is speaking to a royal addressee and begins listing various animals—deer, lions, tigers, bears, buffaloes, serpents, and cattle—likely as part of a larger description or argument concerning forest conditions, creatures encountered, or the scope of a situation being discussed.