Shloka 6
अष्टावक्र-प्रवेशः तथा ब्रह्मोद्य-प्रारम्भः
Aṣṭāvakra’s Entry and the Opening of the Brahmodya
वादी विप्राग्रयो बाल एवाभिगम्य वादे भड़कत्वा मज्जयामास नद्याम्,कुन्तीनन्दन! विप्रशिरोमणि अष्टावक्र वाद-विवादमें बड़े निपुण थे। उन्होंने बाल्यावस्थामें ही महाराज जनकके यज्ञमण्डपमें पधारकर अपने प्रतिवादी बन्दीको पराजित करके नदीमें डलवा दिया था। वे अष्टावक्र मुनि जिन महात्मा उद्दालकके दौहित्र (नाती) बताये जाते हैं, उन््हींका यह परम पवित्र आश्रम है। तुम अपने भाइयोंसहित इसमें प्रवेश करके कुछ देरतक उपासना (भगवच्चिन्तन) करो
Lomāśa uvāca: Vādī viprāgrayo bāla evābhigamya vāde baddhatvā majjayāmāsa nadyām, Kuntīnandana! Vipraśiromaṇir Aṣṭāvakro vāda-vivādeṣu mahānipuṇaḥ. Sa bālye eva Mahārāja Janakasya yajñamaṇḍape samāgatya svapratipakṣaṃ Bandinaṃ parājitya nadyāṃ prapātayāmāsa. Yaḥ sa Aṣṭāvakra-muniḥ mahātmana Uddālakasyāpi dauhitra iti kathyate, tasyaivāyaṃ parama-pavitrāśramaḥ. Tvaṃ bhrātṛbhiḥ saha atra praviśya kiñcit kālaṃ upāsanāṃ (bhagavac-cintanaṃ) kuru.
ലോമശൻ പറഞ്ഞു—കൗന്തേയാ, ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ അഷ്ടാവക്രൻ ബാലകനായിരുന്നിട്ടും വാദസഭയിൽ എത്തി, വാക്യബന്ധങ്ങളാൽ പ്രതിവാദിയെ കീഴടക്കി അവനെ നദിയിൽ തള്ളിവീഴ്ത്തിച്ചു. മുനിശിരോമണി അഷ്ടാവക്രൻ വാദവിവാദങ്ങളിൽ പരമ നിപുണൻ; ബാല്യത്തിലേ ജനകന്റെ യജ്ഞമണ്ഡപത്തിൽ എത്തി ബന്ദിയെ ജയിച്ച് ജലത്തിൽ എറിയിച്ചു. ഉദ്ദാലകന്റെ ദൗഹിത്രനെന്ന് പ്രസിദ്ധനായ ആ അഷ്ടാവക്രനുടേതാണ് ഈ പരമപുണ്യാശ്രമം. നിങ്ങൾ സഹോദരന്മാരോടുകൂടെ ഇവിടെ പ്രവേശിച്ച് കുറച്ചുനേരം ഉപാസന ചെയ്യുക—ഭഗവത്സ്മരണത്തിൽ മനസ്സിനെ സ്ഥിരമാക്കുക.
लोगमश उवाच
Educational Q&A
True excellence is not measured by age or outward form but by mastery of knowledge and steadiness of mind; yet the narrative also redirects attention from mere victory in debate toward sanctity and inner worship—entering a holy place and practicing upāsanā (devoted contemplation) as a dharmic discipline.
Lomasha points out Ashtavakra’s supremely holy hermitage to the son of Kunti and recounts Ashtavakra’s famed childhood victory in King Janaka’s sacrificial hall, where he defeated the debater Bandin and had him cast into the river; he then instructs the Pandavas to enter the hermitage with their brothers and spend some time in worshipful contemplation.