Shloka 23
Ṛśyaśṛṅgopākhyāna-praveśaḥ — Lomāśa narrates the origins of Ṛśyaśṛṅga and the Anga drought (ऋश्यशृङ्गोपाख्यान-प्रवेशः)
आश्रमश्रैव पुण्याख्य: काश्यपस्य महात्मन: । ऋष्यशूड़ः सुतो यस्य तपस्वी संयतेन्द्रिय:,यहीं कश्यपगोत्रीय महात्मा विभाण्डकका “पुण्य” नामक आश्रम है। इन्हींके तपस्वी एवं जितेन्द्रिय पुत्र महात्मा ऋष्यशंग हैं, जिन्होंने अपनी तपस्याके प्रभावसे इन्द्रद्वारा वर्षा करवायी थी। उन दिनों देशमें घोर अनावृष्टि फैल रही थी, वैसे समयमें ऋष्यशृंग मुनिके भयसे बल और वृत्रासुरके विनाशक देवराज इन्द्रने उस देशमें वर्षा की थी
āśramaś caiva puṇyākhyaḥ kāśyapasya mahātmanaḥ | ṛṣyaśṛṅgaḥ suto yasya tapasvī saṃyatendriyaḥ ||
അവിടെയേ മഹാത്മാവായ കശ്യപന്റെ ‘പുണ്യ’ എന്ന പേരിലുള്ള ആശ്രമവും ഉണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ ഋഷ്യശൃംഗൻ—തപസ്വിയും ഇന്ദ്രിയസംയമനമുള്ളവനും. തന്റെ തപോബലത്താൽ ഒരിക്കൽ ഇന്ദ്രനെ മഴ പെയ്യിപ്പിച്ച്, ദേശത്തെ പിടിച്ചുലച്ച ഭീകര അനാവൃഷ്ടിക്ക് അവസാനം വരുത്തി.
लोगश उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical power of tapas and self-restraint: a disciplined, sense-controlled life is portrayed as spiritually potent enough to restore balance in nature and society, even drawing divine response.
Lomaśa points out the hermitage named Puṇya associated with sage Kaśyapa and introduces Kaśyapa’s son Ṛṣyaśṛṅga, renowned for austerity; he recalls that Ṛṣyaśṛṅga’s penance once brought rain through Indra during a severe drought.