Shloka 6
धृतराष्ट्रस्य बलाबलचिन्ता
Dhṛtarāṣṭra’s Appraisal of Strength and Preference for Śama
(ईदृशेडभिनिविष्टस्य पृथिवीक्षयकारके । अधर्म्यें चायशस्ये वा कार्ये महति दारुणे ।। पाण्डवैर्विग्रहस्तात सर्वथा मे न रोचते ।। ) “तुम ऐसे कार्यके लिये दुराग्रह करते हो, जो समस्त भूमण्डलका विनाश करनेवाला है। यह अधर्मकारक तो है ही, अपयशकी भी वृद्धि करनेवाला है; इसके सिवा यह अत्यन्त क्रूरतापूर्ण कर्म है। तात! तुम्हारा पाण्डवोंके साथ युद्ध छेड़ना मुझे किसी भी तरह अच्छा नहीं लग रहा है। आत्मजेषु परं स्नेहं सर्वभूतानि कुर्वते । प्रियाणि चैषां कुर्वन्ति यथाशक्ति हितानि च,“संसारके समस्त प्राणी अपने पुत्रोंपर अत्यन्त स्नेह करते हैं तथा अपनी शक्तिके अनुसार इनका प्रिय एवं हितसाधन करते हैं
īdṛśe 'bhiniviṣṭasya pṛthivīkṣayakārake | adharmyeṃ cāyaśasye vā kārye mahati dāruṇe || pāṇḍavair vigrahas tāta sarvathā me na rocate || ātmajeṣu paraṃ snehaṃ sarvabhūtāni kurvate | priyāṇi caiṣāṃ kurvanti yathāśakti hitāni ca ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—“സകല ഭൂമണ്ഡലത്തിന്റെയും നാശം വരുത്തുന്ന ഈ മഹാദാരുണ പ്രവർത്തിയിൽ നീ ദുർഗ്രഹത്തോടെ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇത് അധർമ്മകരം, അപകീർത്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതും അത്യന്തം ക്രൂരവുമാണ്. താത, പാണ്ഡവരോടു വൈരം പിടിച്ച് യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നത് എനിക്ക് ഒരുവിധത്തിലും ഇഷ്ടമല്ല. ലോകത്തിലെ സകല ജീവികളും സ്വന്തം പുത്രന്മാരോടു പരമസ്നേഹം പുലർത്തുന്നു; തങ്ങളുടെ ശേഷിയനുസരിച്ച് അവർക്കു പ്രിയവും ഹിതവും ആയതു ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Obstinate pursuit of a war that destroys the world is condemned as adharma, a source of disgrace, and cruelty; wise counsel urges restraint and welfare-oriented action, grounded in the universal ethic of protecting one’s own children and dependents.
Vaiśaṃpāyana reports a speaker’s disapproval of initiating conflict with the Pāṇḍavas, warning that such a course would devastate the earth and bring unrighteousness and infamy; the argument is reinforced by appealing to the natural, universal affection beings have for their children and their impulse to act for their good.