Shloka 6
Sanatsujāta on the Imperceptible Eternal Light (यत्तच्छुक्रं महज्ज्योतिः)
न सादृश्ये तिक्ठतति रूपमस्य न चक्षुषा पश्यति कश्रिदेनम् मनीषयाथो मनसा ह॒दा च य एन॑ विदुरमृतास्ते भवन्ति । योगिनस्तं प्रपश्यन्ति भगवन्तं सनातनम्,उस परमात्माका स्वरूप किसी दूसरेकी तुलनामें नहीं आ सकता; उसे कोई चर्मचक्षुओंसे नहीं देख सकता। जो निश्चयात्मिका बुद्धिसे, मनसे और हृदयसे उसे जान लेते हैं, वे अमर हो जाते हैं अर्थात् परमात्माको प्राप्त हो जाते हैं। उस सनातन भगवानका योगीजन साक्षात्कार करते हैं:
na sādṛśye tiṣṭhati rūpam asya na cakṣuṣā paśyati kaścid enam | manīṣayātho manasā hṛdā ca ye enaṃ vidur amṛtās te bhavanti || yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam ||
സനത്സുജാതൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അവന്റെ സ്വരൂപം ഉപമയുടെ പരിധിയിൽ നിൽക്കുന്നതല്ല; ദേഹചക്ഷുവാൽ ആരും അവനെ കാണുകയില്ല. എന്നാൽ വിവേകബുദ്ധിയാൽ, സ്ഥിരമായ മനസ്സാൽ, ഹൃദയത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള ബോധത്താൽ അവനെ അറിയുന്നവർ അമൃതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു—അഥവാ പരമാത്മനെ പ്രാപിക്കുന്നു. ആ സനാതന ഭഗവാനെ യോഗികൾ നേരിട്ട് ദർശിക്കുന്നു.
सनत्सुजात उवाच
Educational Q&A
The Supreme cannot be grasped by external comparison or sensory sight; immortality (liberation) comes through inner realization—discernment, mental inwardness, and heart-centered knowing—culminating in the yogin’s direct vision of the eternal Lord.
In the Sanatsujātīya discourse within Udyoga Parva, Sanatsujāta instructs (in a setting of ethical and existential urgency before the great war) that true security is not worldly power but knowledge of the Supreme Self, which grants freedom from death.