Shloka 4
द्रुपदवाक्यं
Drupada’s Counsel on Conciliation and Alliance Mobilization
न तु वाच्यो मृदुवचो धार्तराष्ट्र: कथंचन । न हि मार्दवसाध्योडसौ पापबुद्धिर्मतो मम,बलदेवजीका कथन मेरी समझमें ठीक नहीं जान पड़ता। मैं जो कुछ कहने जा रा हूँ, वही सुनीतिकी इच्छा रखनेवाले पुरुषको सबसे पहले करना चाहिये। धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनसे मधुर अथवा नग्रतापूर्ण वचन कहना किसी प्रकार उचित नहीं है। मेरा ऐसा मत है कि वह पापपूर्ण विचार रखनेवाला है, अतः मृदु व्यवहारसे वशमें आनेवाला नहीं है दुर्योधनसे क्या कहना है? शान्तनुनन्दन भीष्मजीसे किस प्रकार बातचीत करनी है? धृतराष्ट्रको क्या संदेश देना है? तथा रथियोंमें श्रेष्ठ द्रोणाचार्यसे किस प्रकार वार्तालाप करना है? यह सब उन्हें समझा दीजिये ।। इति श्रीमहा भारते उद्योगपर्वणि सेनोद्योगपर्वणि द्रुपदवाक्ये चतुर्थो&ध्याय:
na tu vācyo mṛduvaco dhārtarāṣṭraḥ kathaṃcana | na hi mārdava-sādhyo 'sau pāpa-buddhir mato mama ||
ദ്രുപദൻ പറഞ്ഞു—ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനോട് ഒരുവിധത്തിലും മൃദുവചനങ്ങൾ പറയരുത്. എന്റെ വിധിയിൽ അവന്റെ ബുദ്ധി പാപത്തിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; മൃദുത്വം കൊണ്ട് അവനെ കീഴടക്കാൻ കഴിയില്ല.
दुपद उवाच
Educational Q&A
Drupada frames an ethical principle of statecraft: counsel and speech should match the moral disposition of the listener. When a person is judged to be driven by wrongful intent and resistant to reform, mere soft persuasion is ineffective; one must speak with clarity and firmness rather than flattering gentleness.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, Drupada gives advice about how to address the Kaurava side. He specifically warns that Duryodhana (the Dhārtarāṣṭra) should not be approached with sweet, conciliatory words because, in Drupada’s assessment, he is not amenable to mildness.