Shloka 3
द्रुपदवाक्यं
Drupada’s Counsel on Conciliation and Alliance Mobilization
इस प्रकार श्रीमहाभारत उद्योगपर्वके अन्तर्गत येनोट्योगपर्वनें सात्यकिका क्रोधपूर्ण वचनसम्बन्धी तीसरा अध्याय पूरा हुआ,बलदेवस्य वाक््यं तु मम ज्ञाने न युज्यते । एतद्धि पुरुषेणाग्रे कार्य सुनयमिच्छता बलदेवजीका कथन मेरी समझमें ठीक नहीं जान पड़ता। मैं जो कुछ कहने जा रा हूँ, वही सुनीतिकी इच्छा रखनेवाले पुरुषको सबसे पहले करना चाहिये। धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनसे मधुर अथवा नग्रतापूर्ण वचन कहना किसी प्रकार उचित नहीं है। मेरा ऐसा मत है कि वह पापपूर्ण विचार रखनेवाला है, अतः मृदु व्यवहारसे वशमें आनेवाला नहीं है
baladevasya vākyaṃ tu mama jñāne na yujyate | etaddhi puruṣeṇāgre kāryaṃ sunayam icchatā | dhṛtarāṣṭraputra duryodhanase madhuraṃ vā nṛtāpūrṇaṃ vacanaṃ kena cid api prakāreṇa na yuktam | mamaiva matam—sa pāpapūrṇavicāraḥ, ataḥ mṛduvyavahāreṇa vaśam ānetuṃ na śakyaḥ |
എന്നാൽ ബലദേവന്റെ ഉപദേശം എന്റെ ബോധത്തിൽ യുക്തമല്ല. സുനീതിയെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പുരുഷൻ ആദ്യം ഞാൻ പറയുന്നതുതന്നെ ചെയ്യണം. ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ദുര്യോധനനോട് മധുരമോ ഒത്തുതീർപ്പിനായോ വാക്കുകൾ പറയുന്നത് ഒരുവിധത്തിലും ഉചിതമല്ല. എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ അവന്റെ ബുദ്ധി പാപത്തിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; മൃദുവർത്തനത്തിൽ അവൻ കീഴടങ്ങുകയില്ല.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage argues that ethical statecraft (su-naya) sometimes requires firm, unsparing speech: a person driven by sinful intent is not corrected by gentle persuasion, so one should not mistake sweetness of words for effective or righteous counsel.
The speaker rejects Baladeva’s proposed approach toward Duryodhana, asserting that conciliatory language is inappropriate because Duryodhana’s mindset is corrupt and he will not be restrained through mild treatment.