Shloka 65
उद्योगपर्व — अध्याय 33: धृतराष्ट्र-विदुर संवादः (विदुरनीतिः)
बन्धुरात्मा55त्मनस्तस्य येनैवात्मा55त्मना जित: । स एव नियतो बन्धु: स एवानियतो रिपु:,जिसने स्वयं अपने आत्माको ही जीत लिया है, उसका आत्मा ही उसका बन्धु है। वही आत्मा जीता गया होनेपर सच्चा बन्धु और वही न जीता हुआ होनेपर शत्रु है
bandhur ātmā ātmanas tasya yenaivātmā ātmanā jitaḥ | sa eva niyato bandhuḥ sa evāniyato ripuḥ ||
ആത്മസംയമത്തോടെ സ്വന്തം ആത്മാവിനെ ജയിച്ചവന് ആ ആത്മാവുതന്നെ യഥാർത്ഥ മിത്രം; അതേ ആത്മാവ് നിയന്ത്രണമില്ലാതെ ഇരുന്നാൽ ശത്രുവായി നാശത്തിലേക്ക് തള്ളിവിടും.
विदुर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that inner discipline determines one’s fate: a controlled self becomes one’s closest ally, while an uncontrolled self becomes one’s enemy by leading to harmful choices.
In Vidura’s counsel during the Udyoga Parva, he offers ethical instruction aimed at restraining destructive impulses and guiding right conduct amid the escalating conflict.