Shloka 49
अध्याय २९ — वासुदेव–संजय संवादः
Karma, Varṇa-Dharma, and the Ethics of Governance
न विद्यते युक्तिरेतस्य काचि- न्नैवंविधा: स्याम यथा प्रियं ते । ददस्व वा शक्रपुरी ममैव युध्यस्व वा भारतमुख्य वीर
na vidyate yuktir etasya kācin naivaṃvidhāḥ syāma yathā priyaṃ te | dadasva vā śakrapurī mamaiva yudhyasva vā bhāratamukhya vīra ||
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—“നിന്റെ ഈ ആഗ്രഹം സഫലമാക്കാൻ യാതൊരു ഉപായവും ഇല്ല. നമ്മുടെ നഷ്ടത്തിൽ നിനക്കു പ്രിയമായത് നടപ്പാകാൻ അനുവദിക്കുന്നത്ര നാം ദുർബലന്മാർ അല്ല. അതിനാൽ, ഭാരതവംശത്തിലെ പ്രധാനവീരാ! ശക്രപുരി (ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം) എനിക്കു തിരികെ തരിക, അല്ലെങ്കിൽ യുദ്ധം ചെയ്യുക।”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic boundary in political conflict: peace is possible only through restitution of rightful sovereignty; when injustice is entrenched as a ‘desire’ for unchecked rule, there is no ethical ‘means’ to satisfy it, and a kṣatriya must be prepared to defend justice even by war.
Yudhiṣṭhira, speaking through the envoy Sañjaya to Duryodhana, rejects Duryodhana’s ambition for unopposed Kaurava rule and issues a clear ultimatum: return Indraprastha to the Pāṇḍavas, or face battle.